Kabinet komt met eerste nieuwe asielmaatregelen na het stranden van PVV-wetten van oud-minister Faber
In dit artikel:
Het kabinet (D66, VVD, CDA) stemde vrijdag in met het eerste pakket van asielminister Bart van den Brink (CDA) om het asielsysteem strenger te maken: onder meer een uitbreiding van de zogeheten ongewenstenverklaring. Concreet betekent dit dat vreemdelingen die strafbare feiten plegen of als een bedreiging worden gezien, sneller uit Nederland moeten vertrekken en een terugkeerverbod krijgen; het doel is meer ruimte voor uitzettingen en zwaardere straffen voor ongewenste migranten.
Om het wetsvoorstel vaart te geven heeft het kabinet gekozen een bestaand wetsvoorstel aan te passen, zodat niet volledig opnieuw begonnen hoeft te worden — een teken van haast omdat de coalitie kiezers snel resultaat wil laten zien in het lang slepende asieldossier. Die haast is deels ingegeven door politieke druk: als in Den Haag het asieldebat domineert, profiteert extreemrechts electorale populariteit.
Twee weken geleden kreeg die snelle aanpak echter een dreun toen de Eerste Kamer de asielwetten van voormalig PVV-minister Marjolein Faber met één stem verwierp. De breukpunt was de strafbaarstelling van illegaal verblijf; nadat die tekst was afgezwakt vanwege bezorgdheid dat hulpverleners en vrijwilligers anders mede-schuldig zouden worden, trok de PVV haar steun terug. Dat leidde tot openlijke verdeeldheid binnen en tussen coalitiepartijen, waarbij D66 van meet af aan tegen het oorspronkelijke pakket was gebleven en nu door VVD en delen van het CDA wordt verweten essentiële steun te hebben geweigerd.
De strafbaarstelling van illegaliteit ligt opnieuw op tafel, maar de precieze vorm is nog onduidelijk. Van den Brink pleit voor een smalle toepassing: alleen personen die actief meewerking aan terugkeer frustreren zouden gedwongen vervolgd worden. Critici waarschuwen dat een toekomstige minister een ruimere, hardere interpretatie kan hanteren.
Verder wil het kabinet dwangsommen wegens vertragingen bij de IND afschaffen — een maatregel die SGP en JA21 via een wetswijziging naar voren brengen en die het kabinet ondersteunt — en de Koninklijke Marechaussee meer juridische bevoegdheden geven voor grenscontroles. Volgens het kabinet werden tussen eind 2024 en begin dit jaar bij de grens met Duitsland en België ongeveer 600 personen de toegang geweigerd en 270 aangehouden. De voorgestelde versterking van grenscontroles stuit op kritiek, ook binnen D66, dat waarschuwt voor ‘symboolpolitiek’ rond migratie.