Kabinet kijkt naar goedkoop ov-ticket zoals in Duitsland, dit leverde het daar op
In dit artikel:
Duitsland voert sinds 2022 het veelbesproken Deutschlandticket: een laag maandabonnement waarmee je onbeperkt met regionale treinen (niet met hogesnelheidstreinen zoals de ICE) kunt reizen. Het concept ontstond als tijdelijk 9-euro-ticket in 2022, hervatte daarna als 49-euro-abonnement en staat inmiddels op ongeveer 63 euro per maand. In Nederland wordt door het kabinet gekeken naar een soortgelijk, tijdelijk voorstel van GroenLinks–PvdA: een 49-eurokaart specifiek voor treinen buiten de spits.
Ongeveer een op de vijf Duitsers van 16 jaar en ouder heeft nu zo’n abonnement, maar de dekking verschilt sterk per regio (in steden als Hamburg heeft bijna de helft er één). Het kaartje heeft geleid tot veel extra reizigers, vooral in het weekend, en heeft volgens onderzoek een substantiële modal shift opgeleverd: naar schatting zouden 12–20% van de gemaakte ritten anders met de auto zijn gedaan. Dat vertaalt zich in een geschatte jaarlijkse CO2-besparing van circa 2,5 miljoen ton, ongeveer 3% van de autogerelateerde uitstoot in Duitsland.
Economisch en sociaal levert het ticket voordeel op, vooral voor lagere inkomens: maandkosten dalen voor frequente reizigers en uitgaan of reizen binnen het land wordt toegankelijker. Onderzoek van het ministerie schat maatschappelijke baten op 3,5–5 miljard euro per jaar; een ngo rekent bij handhaving van de prijs op 49 euro zelfs met een welvaartswinst van tientallen miljarden tot 2030, en tot ruim twintig miljoen abonnees.
Tegelijk is de financiering onder druk. Rijk en deelstaten storten jaarlijks rond 3 miljard euro als vaste bijdrage; doordat dat bedrag niet groeit, stijgt de prijs van het ticket om het systeem rendabel te houden. Mobiliteitsonderzoekers waarschuwen dat de prijs inmiddels de grens nadert van wat reizigers willen betalen. Vervoerbedrijven en brancheorganisatie VDV juichen het hogere gebruik toe, maar vrezen kwaliteitsverlies door gemiste inkomsten en vinden dat de overheid te weinig bijlegt. De regering verlaagt wel tijdelijk accijnzen op brandstof, zonder extra structurele investeringen in openbaar vervoer.
Voor Nederland biedt het Duitse voorbeeld zowel kansen (betaalbaar reizen, minder autogebruik, toerismeboost) als waarschuwingen: succes vereist duurzame financiering en aandacht voor capaciteit en kwaliteit van het ov.