Kabinet-Jetten zet in op militarisering van Nederland

In dit artikel:

De Nederlandse defensiebegroting groeit de komende jaren sterk. Volgens de begrotingsplannen stijgt het budget van 10,7 miljard euro in 2019 naar 21,4 miljard in 2026 en 28,9 miljard in 2027. Daarmee komt Nederland uit op 2,36 procent van het bruto binnenlands product, boven de huidige NAVO-norm van 2 procent. In lijn met afspraken die vorig jaar tijdens de NAVO-top in Den Haag zijn gemaakt, moet het militaire budget oplopen tot 3,5 procent van het bbp in 2035, ongeveer 45 miljard euro per jaar. Daarnaast is nog 1,5 procent van het nationaal product voorzien voor civiele infrastructuur die ook militair bruikbaar is, zoals wegen, spoorlijnen, bruggen en vliegvelden.

Een belangrijk deel van het extra geld gaat naar uitbreiding van de organisatie. Defensie wil het personeelsbestand laten groeien van ongeveer 85.000 naar 100.000 mensen, onder wie 30 procent vrouwen. Op langere termijn wordt gemikt op een krijgsmacht van 200.000 militairen en medewerkers. Het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie voorziet in 18,6 vierkante kilometer extra grond en 56 nieuwe locaties. Dat gaat deels ten koste van landbouw- en recreatiegebied. Er zijn nieuwe oefenterreinen gepland onder meer bij Staphorst, op de Maasvlakte en in natuurgebieden rond Assen, Apeldoorn en Lelystad. Ook komen er een militaire afdeling op Lelystad Airport, een megakazerne voor circa 7.000 mensen in Zeewolde, extra munitiedepots en uitbreidingen bij militaire vliegvelden.

Ongeveer 60 procent van het extra budget is bestemd voor moderne wapensystemen, die grotendeels uit het buitenland komen. De infanteriewapens worden vernieuwd, terwijl Nederland antitankmiddelen, 46 Duitse Leopard-tanks, nieuwe onderzeeboten, drones en andere onbemande systemen wil aanschaffen. Nederlandse defensiebedrijven krijgen hierdoor extra opdrachten. Zo bouwt Destinus in Hengelo grote drones en fungeert de voormalige DAF- en Nedcar-locatie in Born als productie- en innovatiecentrum.

Tegelijkertijd blijft Nederland militair materieel aan Oekraïne leveren. Volgens het artikel is al voor ongeveer 3 miljard euro aan onder meer F-16’s en voertuigen geschonken en zijn 45 Tsjechische T-72-tanks voor Oekraïne aangeschaft. Ook noemt het de Nederlandse bijdrage aan vluchtelingenopvang, noodhulp en Europese leningen voor het Oekraïense bestuur en de wederopbouw. De tekst stelt dat die leningen waarschijnlijk slechts gedeeltelijk of helemaal niet worden terugbetaald, maar onderbouwt dat oordeel niet verder.

De auteur plaatst de Nederlandse plannen in een bredere Europese militarisering en betoogt dat Europa kiest voor bewapening in plaats van vredesbeleid. Daarbij wordt gewezen op de grotere Europese bevolking, economie en gezamenlijke militaire uitgaven in vergelijking met Rusland. Ook worden de opvattingen van onder anderen de Amerikaanse politicoloog John Mearsheimer aangehaald, die vindt dat Europa van een vredesproject in een expansionistisch militair project is veranderd. Deze passages zijn duidelijk opiniërend; de bewering dat Europese leiders het oorlogsklimaat aanwakkeren en dat Oekraïne een militaire politiestaat is, wordt in het artikel vooral aan critici en gevluchte Oekraïense journalisten toegeschreven.

Om de groeiende krijgsmacht te bemensen wil staatssecretaris van Defensie Derk Boswijk de sinds 1997 opgeschorte dienstplicht binnen drie jaar vervangen door een selectieve opkomstplicht voor jongeren van 18 tot 27 jaar. Jongeren vanaf 17 jaar zouden eerst een enquête over hun motivatie en vaardigheden invullen. Aanvankelijk ligt de nadruk op vrijwilligheid, maar bij oplopende internationale spanningen kan volgens Defensie een verplichtende selectie volgen. Daarbij wordt gedacht aan jongeren met vaardigheden in onder meer IT, techniek en zorg. Het plan omvat ook verplichte trainingen in militaire weerbaarheid; weigeraars kunnen strafrechtelijk worden vervolgd. Een algemene dienstplicht vindt Defensie voorlopig logistiek niet haalbaar.