Kabinet Jetten trekt zich terug uit de baarmoeder
In dit artikel:
Het kersverse kabinet (VVD, CDA, D66) wil het maximumdagloon voor uitkeringen met 20 procent verlagen. Volgens berekeningen van vakbond CNV kan een zwangere met een inkomen boven de nieuwe grens tot zo’n 9.000 euro per bevalling verliezen. De auteurs (Dionne Hallegraeff en Claire Derckx, actief bij Dolle Mina Amsterdam en Utrecht) stellen dat die maatregel vooral de meest kwetsbare ouders, en dan vooral vrouwen, hard treft — niet louter hogere inkomens zoals het kabinet suggereert.
Praktische impact: al vóór deze maatregel geeft 12–13 procent van ouders aan dat ze verlof financieel niet kunnen opnemen. Alleenstaande moeders, veelal zonder de mogelijkheid werk thuis te delen, zijn sterk afhankelijk van sociale zekerheid en lopen extra inkomensverlies op bij bezuinigingen. De toeslagenaffaire toonde al hoe staten kwetsbare groepen uitsluiten: 70 procent van de gedupeerde gezinnen had een migratieachtergrond en veel slachtoffers waren alleenstaande moeders, aldus Stichting Herstel Ongekend Onrecht.
De 20%-korting werkt ongelijk omdat veel vrouwen van kleur en laagbetaalde werkenden geen cao-bescherming hebben. Flexwerkers, zzp’ers en medewerkers in kleine bedrijven voelen zo direct de volledige klap; juist die sectoren zijn oververtegenwoordigd door vrouwen uit gemarginaliseerde groepen. Het resultaat: emancipatie die er op papier uitziet als vooruitgang, berust deels op het werk en de onzekerheid van andere vrouwen (schoonmaak, zorg, opvang).
Nationaal advies en cijfers onderstrepen de kritiek: de SER pleitte in 2023 juist voor meer overheidsbijdrage aan verlof, en de CBS Emancipatiemonitor 2024 laat zien dat laagopgeleide vrouwen bijna de helft van hun inkomen verliezen na een geboorte, tegenover een kwart bij hoogopgeleide vrouwen. De auteurs waarschuwen dat decennialange stappen richting inkomensgelijkheid na de bevalling worden teruggedraaid.
Het kabinet kondigde bovendien aan de zogenoemde zwangerschapsboete “van tafel” te halen nadat de publieke verontwaardiging groeide, maar het intrekken daarvan verandert niets aan de bredere 20%-korting die op veel uitkeringen blijft gelden. Volgens Hallegraeff en Derckx bestrijdt die aanpassing slechts het symptoom, niet de oorzaak.
Breder maatschappelijk effect: de huidige regeling bevestigt een model waarin vrouwen geacht worden te werken alsof ze geen kinderen hebben en kinderen op te voeden alsof ze geen baan hebben. Parentaliteitsverdeling blijft ver van idealen: de helft van de ouders wil zorg eerlijk delen, maar dat lukt in slechts 9 procent van de huishoudens; 48 procent ervaart dat mannen meer werken terwijl slechts 13 procent dat wil. De columnists noemen het regeerakkoord emancipatiewashing en pleiten ervoor het plan terug te draaien om verdere marginalisering van lage-inkomensgezinnen en vrouwen van kleur te voorkomen.