Kabinet-Jetten onder vuur van zowel links als rechts in debat Iranoorlog: 'Dit was een flutreactie'
In dit artikel:
Het kabinet staat al binnen twee weken na de beëdiging onder druk door de oorlog in Iran: politieke onvrede en stijgende energieprijzen dwingen tot snel beleid. Premier Rob Jetten zei in het Kamerdebat dat ministers uiterlijk maandag met opties komen om de oplopende kosten van energie te compenseren. Het kabinet wil niet eerst afwachten op Brussel, maar lokaal analyseren waar huishoudens en bedrijven het meeste pijn voelen; mogelijkheden variëren van een noodfonds en een prijsplafond tot verlaging van accijnzen, maar concrete keuzes zijn nog open.
Financieel draagvlak voor zulke noodmaatregelen is breed: coalitie en oppositie vinden dat de gevolgen van de oorlog beperkt moeten worden. Politiek gevoeliger is de reactie op de Amerikaanse en Israëlische militaire acties tegen Iran. Een Ipsos I&O-peiling toont weinig publieke steun voor die aanvallen (ongeveer 2 op de 10). Veel Nederlanders zijn ook kritisch over de houding van het kabinet: na een aarzelend begin heeft het bestuur volgens critici uiteindelijk wel ‘begrip’ getoond voor de acties, iets wat Jetten expliciet onderscheidt van politieke steun.
De kwestie legt Jetten in een spagaat. Rechts (onder meer PVV) vindt zijn toon te terughoudend en eist duidelijkere steun voor de acties; links (bijvoorbeeld Partij voor de Dieren) beklaagt zich dat het kabinet te weinig hard optreedt tegen mogelijke schendingen van het internationaal recht. D66, Jettens eigen partij die traditioneel sterk hecht aan internationale normen, klinkt nu voorzichtiger om de coalitie (D66, VVD, CDA) bijeen te houden. Jetten formuleert dat de aanvallen buiten de kaders van het internationaal recht vallen, maar benadrukt tegelijk dat het Iraanse regime een bedreiging vormt en dat begrip voor maatregelen van de internationale gemeenschap te begrijpen is.
Prioriteiten van het kabinet zijn voorlopig praktisch en direct: de militaire aanvallen moeten stoppen, Nederlanders teruggehaald worden, de energieprijzen omlaag gebracht, en steun voor democratische krachten in Iran vergroot. Hoe lang deze crisis duurt en wat de uiteindelijke politieke en juridische evaluatie zal zijn, blijft ongewis; het kabinet beschikt niet over inzicht in militaire doelen of exitstrategieën van de betrokken landen.