Kabinet-Jetten krijgt herkansing

In dit artikel:

De Algemene Beschouwingen hebben geen duidelijkheid gebracht over de manier waarop het minderheidskabinet-Jetten volgend jaar een meerderheid wil vinden voor de begrotingen van de ministeries en het Belastingplan 2027. Wel kreeg het kabinet van de Tweede Kamer een herkansing: een motie van wantrouwen van PVV-leider Geert Wilders haalde donderdag geen meerderheid en werd alleen gesteund door FVD en BBB. De meeste oppositiepartijen willen voorlopig geen nieuwe verkiezingen, omdat ze het kabinet een kans willen geven en vrezen dat de politiek zich opnieuw onbekwaam toont als alweer een kabinet voortijdig valt.

De zoektocht naar steun is feitelijk een voortzetting van de kabinetsformatie. Zeven oppositiefracties hebben aangegeven achter de schermen te willen onderhandelen: PRO, JA21, SGP, ChristenUnie, 50PLUS en Volt, terwijl ook BBB belangstelling heeft. Binnen ongeveer twee weken, tijdens de financiële beschouwingen, moet duidelijk zijn welke partijen de begrotingen en het belastingplan steunen.

Een breed akkoord lijkt onhaalbaar, omdat het linkse PRO en het rechtse JA21 elkaar uitsluiten. Het kabinet zal daarom waarschijnlijk voor steun aan de linker- of rechterzijde moeten kiezen. Een linkse deal met PRO en mogelijk de ChristenUnie kan leiden tot minder bezuinigingen op de sociale zekerheid, hogere belastingen op vermogen en bedrijfswinsten en extra koopkracht voor lage inkomens. Dat botst met coalitiepartner VVD. Bij een rechtse deal met JA21 en SGP zouden de stikstofplannen moeten worden aangepast, lastenverzwaringen voor werkenden teruggedraaid en beleggers en vermogenden ontzien. Daartegen verzetten vooral D66 en deels het CDA zich.

De verdeeldheid binnen de coalitie maakte een vergelijkbare onderhandelingsronde deze zomer al vruchteloos. Volgens het artikel kan het kabinet, dat intern geen gezamenlijke koers voor links of rechts heeft, daardoor moeilijk standhouden. Als de nieuwe gesprekken geen akkoord opleveren, betekent dat waarschijnlijk het einde van kabinet-Jetten.