Kabinet-Jetten geeft toe aan rechtse wens om demonstratierecht in te perken

In dit artikel:

Het kabinet-Jetten, via ministers Pieter Heerma (CDA, Binnenlandse Zaken) en David van Weel (VVD, Justitie), heeft de Tweede Kamer woensdag geïnformeerd over voorgenomen beperkingen van het demonstratierecht. Als aanleiding noemt het kabinet onder meer recente extreemrechtse acties tegen asielzoekerscentra (zoals in Loosdrecht) naast eerdere verstorende protesten; de maatregel past in een lang gekoesterde wens van partijen rechts op het politieke spectrum.

Concrete voorstellen betreffen aanpassingen van de Wet openbare manifestaties (Wom). Burgemeesters zouden eenvoudiger demonstranten kunnen dwingen van locatie te verplaatsen — bijvoorbeeld per bus naar een andere plek — en er komt mogelijk een noodbevoegdheid om sneller in te grijpen wanneer een bijeenkomst dreigt te escaleren. Ook wordt onderzocht of rechters overtredingen tijdens demonstraties zwaarder kunnen meewegen door gewijzigde strafbepalingen.

De ministers benadrukken dat waar geweld of vernieling plaatsvindt, geen beschermd demonstratierecht meer bestaat. Een definitief verbod op gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties is nog niet besloten; het kabinet wil eerst Kamerdebatten voeren omdat een algemeen verbod controversieel is en bijvoorbeeld deelname door niqab-dragende vrouwen kan uitsluiten.

Tegenvoorstellen en kritiek komen van mensenrechtenorganisaties, de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen, en onderzoeksinstanties zoals het WODC en Follow the Money. Zij stellen dat de huidige wetgeving al voldoende instrumenten biedt om demonstraties ordelijk te houden en waarschuwen dat verdere inperking het recht om te protesteren kan verzwakken en burgers kan ontmoedigen. Internationale organisaties wijzen daarnaast op de risico’s van een standaardverbod op gezichtsbedekking, onder meer omdat maskers soms onderdeel van de protestuiting zijn.