Kabinet-Jetten en Vijlbrief omarmen Brussels plan voor sociaal zekerheidspaspoort in de ID-Wallet dat zorgpassen vervangt door QR-kaarten

In dit artikel:

Het kabinet-Jetten heeft vrijdag een fiche over het voorgestelde Europees Sociaal Zekerheidspaspoort (ESSPASS) naar de Tweede Kamer gestuurd. Het voorstel van de Europese Commissie moet grensoverschrijdende socialezekerheidsprocedures digitaliseren en vereenvoudigen. Het gaat onder meer om documenten voor gedetacheerde werknemers, zoals het A1-formulier, en de Europese zorgverzekeringskaart (EHIC).

Volgens het voorstel kunnen deze documenten online worden aangevraagd, uitgegeven en gecontroleerd via een uniform Europees kader. De bedoeling is dat ze worden gekoppeld aan de European Digital Identity Wallet, de digitale Europese identiteitsportemonnee. Het gebruik daarvan zou voor burgers vrijwillig blijven en fysieke documenten zouden beschikbaar blijven. Die fysieke kaarten krijgen echter digitale kenmerken, zoals QR-codes, zodat ze via hetzelfde systeem kunnen worden geverifieerd. Bestaande EHIC-kaarten zouden uiterlijk vijf jaar na invoering moeten zijn vervangen.

De Europese Commissie krijgt volgens het kabinetsdocument ruime bevoegdheden om de technische en operationele uitwerking later via uitvoerings- en gedelegeerde handelingen vast te stellen. Ook zouden de precieze soorten documenten die onder het systeem vallen later kunnen worden uitgebreid. Besluitvorming in de Raad gebeurt met gekwalificeerde meerderheid, waardoor Nederland geen vetorecht heeft.

Het kabinet spreekt steun uit voor de digitalisering en verwacht dat het aantonen van socialezekerheidsrechten daardoor sneller en eenvoudiger wordt. Wel waarschuwt het voor praktische problemen: de Nederlandse uitvoeringsorganisaties zijn nog niet ingericht op alle verplichtingen en de invoering van het Europese digitale-identiteitsstelsel kan langer duren dan de voorgestelde termijnen. Daarom vraagt Den Haag vooral om ruimere implementatietijden, niet om afwijzing van het plan.

De auteur beoordeelt het voorstel uitgesproken negatief. Volgens het artikel leidt het ESSPASS tot verdere centralisering van gevoelige sociale en zorggegevens en tot grotere invloed van de Europese Commissie. De schrijver vreest dat burgers uiteindelijk voor steeds meer overheidsdiensten afhankelijk worden van een Europese wallet of QR-code en pleit ervoor het plan, de koppeling met de wallet en de vervanging van fysieke zorgpassen tegen te houden.