Kabinet-Jetten activeert landelijk crisisplan olie door toenemende spanningen Midden-Oosten
In dit artikel:
Het kabinet-Jetten heeft maandag fase 1 van het Landelijk Crisisplan Olie in werking gezet vanwege oplopende spanningen in het Midden-Oosten en nieuwe meldingen dat schepen in de Straat van Hormuz zijn beschoten. Het is de eerste keer dat deze alerteringsfase wordt aangekondigd. Er is nog geen acuut brandstoftekort in Nederland, maar achter de schermen wordt een crisisstructuur opgetuigd en het Nationaal Crisiscentrum aangeschakt om zich voor te bereiden op mogelijke problemen met de olievoorziening.
Fase 1 draait om monitoring en coördinatie: voorraadniveaus van olie en diesel worden nauwgezet gevolgd, de aanvoer wordt in kaart gebracht en internationale ontwikkelingen gemonitord. Ook intensiveren ministers en ambtenaren de gesprekken met grote brandstofgebruikers zoals transportbedrijven, raffinaderijen en de landbouw. Het crisisplan, opgesteld in 2023 na de Russische inval in Oekraïne, bevat meerdere escalatieniveaus afhankelijk van de ernst van de verstoring.
Nederland speelt een belangrijke rol op de Europese oliemarkt door grote havens, opslagfaciliteiten en raffinaderijen (onder meer in Rotterdam); het land verwerkt veel ruwe olie en is netto-exporteur van vooral diesel en kerosine. Als de situatie verslechtert, volgen in latere fasen eerst vrijwillige oproepen tot zuinigheid en prioritering van vitale sectoren (hulpdiensten, zorg, voedseltransport, defensie). Bij verdere aanhoudende tekorten kunnen verplichtende maatregelen zoals snelheidsverlagingen of productiebeperkingen komen, en in uiterste noodrantsoenering.
Tegelijk presenteert het kabinet maandag een zogenaamd ‘Iran-pakket’ met financiële maatregelen om huishoudens en ondernemers te ontlasten nu energie- en brandstofprijzen kunnen oplopen. Accijnzen blijven onaangetast; de maatregelen omvatten onder meer een hogere onbelaste kilometervergoeding, lagere motorrijtuigenbelasting voor bestelbusjes, extra middelen voor een nieuw energienoodfonds en isolatie, plus steun- en leencapaciteit voor mkb’ers. De geraamde kostprijs ligt rond 1 miljard euro.