Kabinet houdt Kamer in het duister over inefficiënte overheidsuitgaven

In dit artikel:

Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) geeft de Tweede Kamer geen centraal overzicht van subsidies en andere rijksuitgaven waarvan niet is aangetoond dat ze effectief zijn. Ook komt er geen totaalbedrag en geen vaste regel voor beleid dat negatief wordt geëvalueerd. Volgens ambtenaren zijn bestaande evaluaties in begrotingen, jaarverslagen en jaarlijkse opvolgingsbrieven voldoende. Bovendien kan de Kamer uitgaven ieder jaar opnieuw via de begroting goedkeuren en daarmee slecht werkend beleid bijsturen.

Daarmee ontstaat een verschil met fiscale regelingen, waarvoor Financiën wél een overzicht en strengere regels hanteert. In 2024 werden 116 fiscale regelingen onderzocht; 33 waren niet of slechts beperkt doeltreffend of doelmatig en bij 38 was de uitkomst onzeker. Negatief beoordeelde fiscale voordelen moeten in principe worden aangepast of afgeschaft. Voor subsidies en andere begrotingsuitgaven geldt die aanpak niet, waardoor niet centraal zichtbaar is welke slecht beoordeelde regelingen toch doorgaan.

De kwestie kwam aan de orde na vragen van Kamerlid Mona Keijzer en kritiek van de Algemene Rekenkamer. Die concludeerde dat slechts 22 procent van achttien onderzochte rapportages van zeven ministeries duidelijk inzicht gaf in de doelmatigheid van beleid. Heinen onderschreef die kritiek in april en liet weten dat het evaluatiesysteem wordt onderzocht. De Rekenkamer wees ook op de beperkte benutting door de Kamer: van vijftien rapportages leidde slechts twee keer een commissiedebat tot een inhoudelijke verwijzing naar de evaluatie. Voor 2026 staan 425 evaluaties gepland, maar voorlopig komt het gevraagde centrale overzicht er niet.