Juridische tijdbom: NCTV nam zonder wettelijke basis de corona-regie (de vraag die de enquêtecommissie niet stelt)

In dit artikel:

Uit onderzoek van Wob-onderzoeker Cees van den Bos blijkt dat de NCTV aan het begin van de coronacrisis de nationale aanpak leidde terwijl de dienst intern al wist dat voor delen van haar taken geen sluitende wettelijke basis bestond. Op 28 januari 2020 zat de NCTV het eerste landelijke afstemmingsoverleg over COVID-19 voor, dezelfde dag dat een interne nota waarschuwde dat de organisatie op onderdelen mogelijk onrechtmatig handelde. Volgens die stukken werd zelfs overwogen om door te gaan zonder nieuwe grondslag, omdat dat de werkprocessen zou ontzien.

De kwestie is extra gevoelig omdat de NCTV maandenlang meebepaalde over maatregelen die grote gevolgen hadden voor grondrechten, zoals vrijheidsbeperking en beperkingen op samenkomst. Een intern project om de juridische basis te herstellen werd begin 2020 opgestart, maar door de coronacrisis stilgelegd. Pas later concludeerden departementale juristen dat de verwerking van persoonsgegevens inderdaad geen deugdelijke wettelijke basis had. De verantwoordelijke minister werd daar in maart 2021 over geïnformeerd, maar de Tweede Kamer hoorde pas echt van de problemen na NRC-publicaties en later bevestiging door de Autoriteit Persoonsgegevens.

Het artikel bekritiseert ook de gebrekkige parlementaire controle op de crisisaanpak. Belangrijke overleggen, zoals de Catshuisbijeenkomsten op zondag, werden niet genotuleerd terwijl ze wel tot concrete besluiten leidden. Daarnaast zou de NCTV betrokken zijn geweest bij de inzet van het militaire Land Information Manoeuvre Centre, dat burgers en organisaties volgde zonder duidelijke grondslag. Volgens het artikel heeft de parlementaire enquêtecommissie deze juridische en bestuurlijke vragen tot nu toe nauwelijks scherp uitgediept, ondanks het feit dat de formele wettelijke basis voor de NCTV pas veel later, in 2025, rond zou komen.