Jürgen Habermas (96) overleden: de bekendste filosoof in Europa en 'het geweten van Duitsland'

In dit artikel:

De Duitse filosoof Jürgen Habermas is op 96‑jarige leeftijd overleden, zo maakte uitgeverij Suhrkamp bekend. Habermas was een van de invloedrijkste denkers van de laatste decennia en stond bekend als het “geweten van Duitsland”; hij overleed in Starnberg.

Zijn werk draaide consequent om democratie, burgerparticipatie en de rol van communicatie in de politiek. De publicatie van Theorie van het communicatieve handelen (1981) legde zijn gedachtegoed vast: open, rationele dialoog is volgens hem de kern voor legitieme besluitvorming. Als lid van de Frankfurter Schule en ontvanger van onder meer de Erasmusprijs (2013) had hij groot gezag in Europa, maar hij uitte ook teleurstelling over de zwakke politieke integratie van de EU en riep politici op meer verantwoordelijkheid te nemen — een boodschap die hij in april 2013 zelfs in een uitverkochte lezing aan de KU Leuven poneerde, waarvoor toenmalig voorzitter van de Europese Raad Herman Van Rompuy hem introduceerde.

Persoonlijke ervaringen bepaalden zijn denken: als kind met een hazenlip en ervaren pesterijen leerde hij het belang van communicatie; de nasleep van de Tweede Wereldoorlog en het bijwonen van de Neurenbergprocessen maakten hem vastberaden om over democratie na te denken — in die zin zei hij zelf dat hij in 1945 “geboren” was. Zijn overlijden markeert het einde van een invloedrijke intellectuele stem in de Europese politieke filosofie.