Jung Chang schrijft vervolg op Wilde zwanen: 'Je wil niet onder het maoïsme leven'
In dit artikel:
Jung Chang (73), auteur van de wereldwijde bestseller Wilde zwanen, heeft een nieuw boek geschreven: Vlieg, wilde zwanen. Het werk is een liefdevol en wrang eerbetoon aan haar moeder en een verwerking van het feit dat Chang haar niet persoonlijk kon bijstaan toen ze stierf — een afscheid dat door de huidige neomaoïstische repressie in China onmogelijk werd gemaakt.
Wilde zwanen (1991) bracht al een ongekende blik op drie generaties Chinese vrouwen, van het keizerrijk via de idealen van het communisme naar de terreur van de Culturele Revolutie. Het boek maakte Chang internationaal beroemd; in Nederland leidde dat in de jaren negentig tot uitverkochte optredens en lange rijen bij boekhandels. In China bleef het werk verboden. Samen met haar man, historicus Jon Halliday, publiceerde ze later een onthullende biografie van Mao; onder Xi Jinping heeft dat haar extra kwetsbaar gemaakt. Door nieuwe wetten en de toonzetting van het regime riskeert ze gevangenisstraf wegens het zogenaamde ‘beledigen of belasteren van helden en martelaren’, waardoor terugkeer naar China uitgesloten is.
Het vertrek naar Groot-Brittannië in 1987 maakte Changs schrijversbestaan mogelijk, maar ook pijnlijke afstand van familie en land. Haar moeder, die in 1988 uren aan herinneringen opnam en Chang bij uitstek stimuleerde om te vertrekken en schrijver te worden, was op het eind van haar leven bang dat haar dochter niet meer veilig naar China zou kunnen reizen. Op haar sterfbed in maart 2024 wees ze Chang af — niet uit wrok, maar om Jung te beschermen tegen de juridische consequenties van haar werk. Die weigering vormt het emotionele hart van Vlieg, wilde zwanen.
In het nieuwe boek reflecteert Chang op hoe de geschiedenis van China en haar eigen leven in elkaar grijpen: van indoctrinatie en het vasthouden aan partijidealen tot het zoeken naar persoonlijke waarheid. Ze tekent Xi Jinping als een leider die het maoïsme weer omarmt — een ontwikkeling die haar zorgen baart nu China zich herpositioneert als wereldmacht. Chang onderschrijft de keuze van haar moeder om haar niet te laten terugkeren, maar betreurt het gemis intens: ze heeft haar moeder niet meer gezien sinds 2018 en had geen kans op een fysiek afscheid.
Vlieg, wilde zwanen laat zien hoe familiegeschiedenis, politiek geweld en persoonlijke keuzes samen een levensverhaal tekenen. Het boek is zowel ode als getuigenis: het brengt nieuwe details over Changs familie, herinnert aan de rol van haar moeder als bron en beschermer, en onderstreept de gevaren voor dissidente stemmen onder het huidige Chinese bewind. Voor Nederlandse en internationale lezers vormt het een aanvullende sleutel tot begrijpen waarom Changs eerder werk zo veel verontwaardiging en aandacht opriep — en waarom zij vandaag de dag met restricties en risico’s te maken heeft staan.