Juist in tijden van oorlog blijft het belangrijk voor journalisten om het hoofd koel te houden

In dit artikel:

De oorlog in Gaza heeft de Nederlandse samenleving én de journalistiek diep verdeeld. Op redacties botsen journalisten die nadrukkelijk aandacht willen vragen voor het Palestijnse leed met collega’s die vasthouden aan objectiviteit en neutraliteit. De spanningen leidden de afgelopen jaren onder meer tot burn-outs, ontslagen, psychologische begeleiding en groepsgesprekken.

Een onderzoek van journalist Coen Ramaer, onderzoeker Nel Ruigrok van de Erasmus Universiteit en vier studenten analyseerde de berichtgeving in landelijke kranten, de NOS en NU.nl. Daarnaast spraken de onderzoekers met tientallen journalisten en hoofdredacteuren. De Groene Amsterdammer deed niet mee, omdat het weekblad geen eerstelijnsverslaggeving bedrijft.

Uit de kwantitatieve analyse blijkt dat Israëlische bronnen sinds 7 oktober bijna anderhalf keer zo vaak aan het woord kwamen als Palestijnse bronnen. Ook werden uitspraken van Israëlische bronnen stelliger gepresenteerd. Een belangrijke verklaring is dat buitenlandse journalisten Gaza niet in mogen, terwijl redacties veel moeite moesten doen om Gazaanse verslaggevers te vinden en hun informatie te controleren. Israël beschikt bovendien over een goed georganiseerde diplomatieke en mediacampagne.

De tegenstelling tussen activistische en neutraliteitsgerichte journalisten heeft ook een generatieaspect. Vooral jongere en vaak diversere redacteuren vinden dat verslaggeving zichtbaar stelling moet nemen tegen het Palestijnse leed. Naarmate de oorlog voortduurde, nam de kloof wel af. Ook oudere journalisten, die vaak met een vanzelfsprekende sympathie voor Israël waren opgegroeid, werden kritischer op het Israëlische beleid.

De maatschappelijke discussie blijft echter zeer polariserend. Lezers beoordelen vaak afzonderlijke artikelen, terwijl redacties het totaalbeeld van hun berichtgeving wegen. De auteurs benadrukken daarom dat media juist tijdens oorlog verschillende perspectieven en de bredere context moeten blijven belichten. Oorlog draait niet alleen om militair geweld en slachtoffers, maar ook om de manier waarop betrokken samenlevingen die gebeurtenissen ervaren.