Jubilerende Belijdenis van Belhar krijgt een symposium: „Racistische praktijken werden met het verhaal over Cham goedgepraat"

In dit artikel:

In de Utrechtse Janskerk vindt vrijdag een symposium plaats over de Belijdenis van Belhar, die zich keert tegen racisme en het idee dat het ene ras boven het andere staat. Aanleiding is het veertigjarige jubileum van de belijdenis, die in 1986 werd aanvaard door de Nederduitse Gereformeerde Sendingkerk (NGSK) in Zuid-Afrika. Dit kerkverband bestond vooral uit christenen van gemengde afkomst, die onder de apartheid werden achtergesteld.

Volgens prof. dr. Wim Moehn, een van de deelnemers aan het symposium, werd apartheid destijds door gereformeerde kerken religieus gerechtvaardigd. Bijbelteksten, zoals het verhaal over de spraakverwarring in Babel, werden gebruikt om rassenscheiding te verdedigen. Ook werden kerkdiensten en het avondmaal gescheiden gehouden en werd blanke superioriteit verkondigd. Theologen binnen en buiten Zuid-Afrika verzetten zich daartegen als strijdig met de Bijbelse boodschap.

De organisatoren willen met het jubileum tevens het gesprek aanjagen over de betrokkenheid van kerken bij slavernij en kolonialisme. Belhar benoemt rassenscheiding en superioriteitsdenken expliciet als zonde en benadrukt dat christenen die lijden samen moeten bidden, God samen dienen en niet gescheiden mogen leven. De belijdenis kreeg later ook een confessionele status binnen de Wereldbond van Hervormde/Gereformeerde Kerken; volgens Moehn sluiten racistische opvattingen iemand daarmee buiten de kerk.

Hoewel de apartheid als officieel systeem is verdwenen, bestaan racisme en vreemdelingenhaat volgens Moehn nog steeds, bijvoorbeeld in de manier waarop vluchtelingen worden behandeld. Tegelijkertijd vinden sommige critici Belhar te onduidelijk over sociaal onrecht. Moehn erkent dat de tekst tegenwoordig geregeld wordt verbonden aan uiteenlopende politieke thema’s en als links wordt bestempeld. Juist daarom zou volgens hem meer uitleg nodig zijn over de precieze bedoeling van de belijdenis, waarvan de tekst zelf inmiddels vastligt.