Journalisten schatten hun publiek rechtser in dan het is - en dat lijkt mede te komen door X

In dit artikel:

Nederlandse journalisten blijken de publieke opinie al jaren systematisch te rechts in te schatten, en onderzoekers uit Antwerpen en Amsterdam denken dat sociale media daar een belangrijke rol in spelen. In studies onder journalisten werd hun eigen politieke positie vergeleken met die van het publiek: ze zagen zichzelf meestal iets links van het midden, maar dachten dat hun lezers en kijkers veel rechtser waren dan in werkelijkheid.

Bij stellingen over onder meer belastingen, de pensioenleeftijd, klimaat en migratie zaten de schattingen van journalisten telkens zo’n 20 procentpunten naast de werkelijkheid. Zo onderschatten zij bijvoorbeeld sterk hoeveel mensen tegen het uitzetten van mensen naar onveilige landen zijn. Opvallend genoeg bleken rechtsere journalisten de publieke opinie nauwkeuriger te voorspellen dan linkse collega’s; vooral zeer linkse journalisten leken de mening van het publiek te ver naar rechts te corrigeren.

In interviews gaven veel journalisten aan dat zij bij hun beeldvorming veel gewicht toekennen aan X, voorheen Twitter. Dat platform wordt in redacties vaak gezien als een snelle graadmeter voor wat “leeft” in de samenleving, terwijl juist daar de luidste en meest uitgesproken gebruikers domineren. Traditionele opiniepeilingen werden in later onderzoek wel als het betrouwbaarst gezien, maar kregen in de praktijk minder invloed dan losse berichten op sociale media.

In het meest recente experiment van Beckers, gepubliceerd in maart 2026, bleken individuele posts op X zelfs meer effect te hebben op het oordeel van journalisten dan straatinterviews. De onderzoekers concluderen dat nieuwsmedia daardoor het risico lopen een scheef en te somber beeld van de samenleving te krijgen, mede doordat reacties op sociale media niet representatief zijn voor de bevolking als geheel.