Journalisten en activisten kapot procederen moet een dure grap worden

In dit artikel:

De Tweede Kamer debatteerde deze week over de Europese anti-SLAPP-richtlijn, bedoeld om misbruik van rechtszaken tegen journalisten, critici, activisten en wetenschappers tegen te gaan. SLAPP-zaken zijn bedoeld om tegenstanders financieel en mentaal uit te putten, vaak door hen op te zadelen met hoge juridische kosten. De richtlijn geeft rechters de mogelijkheid om eisers die zo’n procedure starten te verplichten de volledige proceskosten van de tegenpartij te betalen, in plaats van alleen de vaste standaardvergoeding.

Het kabinet vindt die extra wetgeving niet nodig en zegt dat het huidige Nederlandse procesrecht al genoeg bescherming biedt via het begrip ‘misbruik van recht’. D66 en Pro vinden dat onvoldoende en willen via een amendement vastleggen dat volledige proceskostenvergoeding expliciet mogelijk is. CDA en VVD zijn daar vooralsnog weinig enthousiast over, waardoor onzeker is of het voorstel een meerderheid haalt.

De auteur betoogt dat die kabinetslijn in de praktijk niet klopt en verwijst naar zijn eigen ervaringen met het incassobureau Invorderingsbedrijf (IVB). Dat bedrijf zit al jaren achter hem aan na publicaties in 2019 en 2023 over volgens hem misleidende en extreem dure praktijken. IVB probeerde onder meer geluidsopnamen op te eisen en liet bewijsbeslag leggen op de computer van een bron, maar kreeg daar van de rechtbank uiteindelijk weinig steun voor. Toch ging het bedrijf in hoger beroep door.

Volgens de auteur laat deze zaak zien dat rechters in Nederland zelden de volledige proceskosten toewijzen en dat de drempel voor het aantonen van misbruik van recht erg hoog ligt. Juist daarom, stelt hij, is een expliciet anti-SLAPP-instrument nodig om kwetsbare partijen beter te beschermen tegen intimiderende rechtszaken.