Journalist Pavel Kanygin: 'In de serie van Thomas Erdbrink zien we het luidruchtige Rusland - maar niet het stille Rusland, dat deze oorlog haat'

In dit artikel:

Pavel Kanygin, een Russische journalist die uit zijn land vluchtte en nu in Amsterdam woont, reageert op Thomas Erdbrinks documentaireserie Onze man bij de vijand. Na het bekijken van alle vier de afleveringen en het volgen van recensies wijst Kanygin op een belangrijk tekort: de reeks belicht vooral luidruchtige aanhangers van Poetin — propagandisten, ultrapatriotten en oorlogsretorici — en laat nauwelijks het zwijgende, angstige deel van de bevolking zien dat zich in het openbaar niet durft uit te spreken.

Een persoonlijke ervaring illustreert volgens Kanygin waarom dit probleem verder reikt dan televisie: zijn dochter kwam verdrietig thuis omdat op school de indruk ontstond dat alle Russen achter Poetin staan, en zij zich daardoor persoonlijk gekleineerd voelde. Het laat zien hoe mediale beelden binnensijpelen in klaslokalen en privégesprekken en simplificaties normaliseren.

Kanygin erkent dat Erdbrinks serie goed gemaakt en moedige journalistiek is — de getoonde personen bestaan en vormen een reëel en verontrustend deel van het hedendaagse Rusland — maar waarschuwt tegen het opwaarderen van het luidruchtige deel tot representatief beeld van het hele land. Hij benadrukt dat veel Russen tegen de oorlog zijn, maar zelden openlijk protesteren uit reële angst: verlies van baan, vervolging, strafrechtelijke aantijgingen, of het brandmerken als “buitenlands agent”. Die terreur maakt publieke oppositie gevaarlijk of onmogelijk.

Kanygin baseert zijn betoog op eigen ervaring: in 2014–2015 werd hij in de Donbas gevangengenomen en mishandeld, en later met het stigma van buitenlands agent geconfronteerd, wat hem dwong te vertrekken. Vanuit ballingschap bouwde hij mediaplatforms op; zijn project To Be Continued bereikt maandelijks ruim 3,5 miljoen kijkers, waarvan meer dan de helft in Rusland zit. Samen met publiek van TV Rain en andere beïnvloeders vormen zij volgens hem tientallen miljoenen Russen die de oorlog en imperialistische ambities niet steunen, maar vaak stil blijven uit zelfbescherming.

Zijn centrale oproep is om precisie te hanteren in het spreken over “de Russen”: laat het zichtbare fanatisme zien zonder het te vereenzelvigen met de hele bevolking. Het cruciale onderscheid is dat een dictatuur zowel aanhangers produceert als gijzelaars maakt; het negeren van die nuance werkt de retoriek van Poetin in de kaart en ondermijnt zinvolle, morele en politieke responsen. Kanygin waarschuwt dat het verlies van complexiteit uiteindelijk leidt tot simplificatie — een vruchtbare bodem voor geweld en buitenproportionele oordelen, ook in vrije samenlevingen.