Jongeren zijn 'mediawijzer' dan verwacht: Gen Z herkent AI-beelden sneller dan oudere generaties

In dit artikel:

Een onderzoek van de Arteveldehogeschool bij bijna 4.500 Vlamingen van 16 tot 98 jaar brengt voor het eerst de mediawijsheid van verschillende generaties in kaart. De studie werd uitgevoerd in opdracht van Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA), als nulmeting binnen het Vlaams Actieplan Veilig Online. Ze moet duidelijk maken waar burgers digitaal kwetsbaar zijn en waar extra bescherming, beleid of regelgeving nodig is.

Jongeren blijken doorgaans mediawijzer dan oudere generaties. Zo herkent 81 procent van hen een door AI gemaakt beeld, tegenover 52 procent van alle deelnemers. Bijna twee derde van Gen Z weet hoe algoritmes werken en hoe ze die kunnen beïnvloeden. Bij 47- tot 61-jarigen is dat ongeveer een kwart en bij 62- tot 80-jarigen minder dan een vijfde. Jongeren doorzien ook sneller technieken waarmee sociale media gebruikers langer laten kijken, zoals automatisch afgespeelde video’s, en herkennen vaker verborgen influencerreclame.

Artificiële intelligentie vormt de belangrijkste uitzondering. Jongeren gebruiken AI-chatbots het meest: 76 procent van de 16- tot 18-jarigen doet dat minstens wekelijks, tegenover 46 procent van de overige Vlamingen. Toch betekent veel gebruik niet automatisch dat iemand de technologie goed begrijpt. Vooral dertigers scoren beter op de basisvaardigheden voor verantwoord AI-gebruik. Hoewel 73 procent weet dat een goede prompt een duidelijk doel nodig heeft, beseft minder dan de helft dat ook voldoende context belangrijk is. Het kritisch beoordelen van AI-antwoorden en de betrouwbaarheid ervan blijft moeilijk.

Op het gebied van online veiligheid hebben Vlamingen meestal een stevige basis. 87 procent herkent een phishingmail en 96 procent zegt nooit een pincode te delen. Subtielere vormen van fraude, zoals verdachte sms’jes met een bankverificatiecode, zorgen wel voor meer verwarring. Reclame wordt doorgaans goed herkend: 95 procent ziet wanneer een bericht iets probeert te verkopen en 85 procent merkt op wanneer reclame op emoties inspeelt.

Het herkennen van de afzender van een bericht blijkt lastiger, vooral bij oudere deelnemers. Wanneer ze slechts enkele seconden een socialemediapost zien, identificeert 69 procent van Gen Z de afzender correct, tegenover 36 procent van Gen X en 21 procent van de babyboomers.

Naast leeftijd speelt ook opleiding een grote rol. Langgeschoolden herkennen vaker afzenders, begrijpen beter hoe algoritmes kunnen worden beïnvloed en maken gemakkelijker het onderscheid tussen een AI-chatbot en een zoekmachine dan kortgeschoolden. Volgens de onderzoekers moeten daarom niet alleen jongeren, maar alle generaties en opleidingsgroepen sterker worden gemaakt in mediawijsheid.