Nederlandse jongeren uitgebuit in buitenlandse tehuizen, toezicht 'lege huls'

In dit artikel:

De overheid heeft nauwelijks zicht op jongeren die vanuit Nederland in jeugdzorglocaties in het buitenland worden geplaatst. Dat blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur. De risico’s zijn al sinds 2009 bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) bekend, maar de situatie is volgens de inspectie niet verbeterd. Hoeveel jongeren momenteel in het buitenland verblijven, is onbekend. In 2007 ging het om 330 jongeren.

Gemeenten en jeugdbeschermingsorganisaties plaatsen jongeren met gedragsproblemen soms in buitenlandse gezinshuizen of gastgezinnen, omdat in Nederland geen passende opvang beschikbaar is. Een verblijf dat tijdelijk bedoeld is, kan tot drie jaar duren. De IGJ krijgt meldingen over onbetaald zwaar werk, het ontbreken van onderwijs, opsluiting en andere vrijheidsbeperkende maatregelen, zoals fixatie. Ook zouden groepsdruk en straffende, verouderde behandelmethoden worden gebruikt. Dergelijke maatregelen zijn binnen deze jeugdhulp niet toegestaan.

Toezicht vanuit Nederland is beperkt. Jeugdbeschermers en gemeenten bezoeken de locaties zelden; meestal vindt controle plaats via beeldbellen. Hoogleraar Jeugdrecht Mariëlle Bruning noemt dat toezicht daardoor ineffectief, omdat jongeren mogelijk niet vrijuit kunnen spreken. De IGJ kan zelf geen onderzoek doen in het buitenland en waarschuwde buitenlandse inspecties niet altijd, ook niet na meldingen over misstanden in een Spaans tehuis.

Hoewel zorginstanties hebben afgesproken jongeren alleen bij hoge uitzondering in andere Europese landen te plaatsen, gebeurt dat ook buiten de Europese Unie. Multi Plus Zorg vangt Nederlandse tieners zonder Marokkaanse achtergrond op in Marokko. Volgens de organisatie maakt de onbekende taal en omgeving hen afhankelijker van begeleiding; eens per drie maanden keren zij enkele dagen terug naar Nederland.

Jeugdzorg Nederland noemt buitenlandplaatsing nooit de voorkeur, maar soms het minst slechte alternatief bij gebrek aan geschikte opvang. Minister van Volksgezondheid Mirjam Sterk erkent dat de kwaliteit en het zicht op jongeren niet altijd voldoen. De Tweede Kamer nam eerder dit jaar een motie aan om deze plaatsingen zoveel mogelijk te beperken.