Jongeren bemannen stembureau in Lisse: 'We willen allemaal op examenreis dit jaar dus het geld is wel lekker voor erbij'
In dit artikel:
In Lisse bereidt een groep van twaalf jongvolwassenen (18–25) zich voor om tijdens de komende gemeenteraadsverkiezingen een eigen stembureau te bemannen op het Fioretti-College. Projectleider verkiezingen Laura van Rutten leidde de trainingsavond in het gemeentehuis, waar de jongeren praktische regels en scenario’s doornamen — bijvoorbeeld dat een vrijwilliger om 21.00 uur achter de laatste persoon in de rij moet gaan staan, waarna mensen achter die persoon niet meer mogen stemmen. Slechts een klein deel van de aanwezigen kende die regel.
Het initiatief heeft twee doelen: jongeren meer betrekken bij de verkiezingen en de teruglopende pool van vrijwilligers aanvullen. Gemeenten worstelen al jaren met het werven van stembureaulopers; landelijk is ruim 60 procent van de vrijwilligers 55-plus, en volgens een Centerdata‑onderzoek in opdracht van de Kiesraad was bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen 74 procent van de vrijwilligers 55-plus en slechts 7 procent tussen 18 en 34 jaar. Daardoor ontbreekt ook ervaring en inspiratie om jongere kiezers te bereiken.
De jongere vrijwilligers meldden zich deels via school en vinden de praktijkervaring interessant, maar noemen ook het daghonorarium van 130 euro als belangrijke prikkel — een aantrekkelijk bedrag tegenover hun normale bijbaaninkomsten en nuttig voor bijvoorbeeld examenreizen. Het wervingsprobleem verschilt per locatie en verkiezingstype: studentensteden en Tweede Kamerverkiezingen zijn meestal minder problematisch, terwijl Europese verkiezingen lastig kunnen zijn omdat veel ouderen dan op vakantie zijn.
Tijdens de training ontstond een creatieve brainstorm over hoe stemmen op de schooldag aantrekkelijker te maken voor leeftijdsgenoten. Ideeën varieerden van een social media takeover met Instagramvideo’s en een ‘Ik heb gestemd bij het jongerenstembureau’-selfieposter tot ludieke acts zoals een stormbaan vóór de ingang (met de kanttekening dat toegankelijkheid altijd gegarandeerd moet blijven). Gemeentemedewerkers zien het project als een mogelijke korte‑termijnboost in opkomst en hopen dat een deel van de deelnemers ook op langere termijn betrokken blijft bij lokale politiek of andere gemeentelijke projecten.
Kortom: de proef in Lisse combineert praktische scholing voor jonge stembureauleden met marketinggerichte ideeën om jongeren te bereiken, en is onderdeel van een bredere uitdaging: het verjongen van de groep vrijwilligers die Nederlandse verkiezingen draaiende houdt en zo democratische betrokkenheid onder jongeren te vergroten.