Johannes (66) uit Groningen speelt in Valthermond Beethoven zoals je hem nog nooit hebt gehoord. Beluister het hier
In dit artikel:
Johannes Leertouwer (Groningen, 1959), violist en musicoloog, betoogt dat Beethoven veel vrijer en historisch anders geïnterpreteerd moet worden dan in de hedendaagse praktijk gebruikelijk is. Als leider van het Narratio Kwartet speelt hij die ideeën concreet: hun uitvoeringen en opnamen karakteriseren zich door grote tempo‑flexibiliteit, regelmatig gebruik van portamento (glijdende toonverbindingen) en een spaarzaam, doelgericht vibrato. Volgens Leertouwer hoort elke muzikale frase als nieuw tempo “uitgevonden” te worden; glijtonen waren in de negentiende eeuw een gangbare versieringswijze maar verdwenen later uit de uitvoeringstraditie.
De inzichten vloeiden mede voort uit zijn promotieonderzoek (2023) naar Brahms, en hebben in korte tijd veel jonge musici aangesproken. Het kwartet kreeg wisselend commentaar op zijn Beethoven‑opnamen — lovend door velen, bij enkele recensenten te kaal bevonden — maar Leertouwer staat achter de keuze: hij wijst naar vroeg geïmproviseerde expressiemiddelen in Beethovens partituur als richtsnoer.
Om deze benadering ook op orkestrale schaal te testen, startte hij in Utrecht de Beethoven Academie. In vijf intensieve projectweken wil hij samen met jonge muzikanten alle negen symfonieën bewerken en opnemen, met het doel de cyclus in 2027 uit te brengen, het Beethovenjaar. De eerste projectweek vond in januari plaats, toen de Tweede en Vierde symfonie werden opgenomen; in juni volgt een tweede sessie. Leertouwer erkent dat tempo‑vrijheid bij symfonieën praktische risico’s met zich meebrengt, maar ziet dat jonge spelers verrassend snel een vrije speelstijl oppakken.
Financiering komt deels van enkele fondsen en vooral van crowdfunding; veel deelnemers werken op idealistische grondslag en krijgen vooral onkostenvergoeding. Het Narratio Kwartet treedt zondagmiddag 12 april op in concertboerderij d’Rentmeester in Valthermond (aanvang 15.00 uur) met drie strijkkwartetten van Beethoven (nr. 2, 11 en 9). De negendelige cd‑box van hun verzamelde Beethovenkwartetten is verschenen bij Challenge Records en is ook online te beluisteren.