Jetten wil ruimere draagmoederwet ondanks waarschuwingen van rechters

In dit artikel:

De Tweede Kamer debatteert op 12 oktober over de Wet kind, draagmoederschap en afstamming. Het voorstel, dat in 2023 door D66-ministers werd ingediend, moet de juridische positie van wensouders en draagmoeders veranderen. Wensouders zouden al vóór de zwangerschap via de rechter kunnen laten vastleggen dat zij vanaf de geboorte de juridische ouders zijn. Nu geldt de draagmoeder bij de geboorte als moeder en moeten de wensouders het ouderschap achteraf regelen.

Het voorstel maakt het bovendien mogelijk om openbaar een draagmoeder te zoeken en voorziet in een maximale vergoeding van onkosten. Commercieel draagmoederschap blijft verboden. Ook buitenlandse trajecten worden gereguleerd, maar er komt geen verbod op draagmoederschap in specifieke landen. Volgens het kabinet worden jaarlijks 30 tot 50 kinderen via draagmoederschap geboren voor Nederlandse wensouders. In 55 procent van de gevallen gaat het om paren van gelijk geslacht. Veel wensouders wijken uit naar landen als de Verenigde Staten, waar een traject volgens onderzoek 150.000 tot 200.000 euro kan kosten.

Premier Rob Jetten steunt de wet en heeft zich uitgesproken voor betere toegang tot draagmoederschap voor homo- en lesbische stellen. Zijn steun is persoonlijk relevant: Jetten en zijn verloofde Nicolás Keenan hebben een kinderwens en zoeken een draagmoeder. Jetten zei eerder dat buitenlandse trajecten voor homostellen zeer duur zijn. Wel wil het paar eerst trouwen en heeft het geen haast. Tegenstanders, onder wie FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren, vinden dat zwangerschap niet als dienst en een kind niet als product mag worden behandeld.

Onderzoekers van de Universiteit Leiden en familierechters waarschuwen voor ernstige risico’s. Zij noemen onder meer uitbuiting van vrouwen, kinderkoop en problemen rond de identiteitsontwikkeling van kinderen. Bij buitenlandse trajecten wordt volgens het onderzoek niet altijd gecontroleerd of de draagmoeder vrijwillig instemt. Familierechters waarschuwden daarom in maart dat draagmoederschap kan uitgroeien tot een nieuw adoptieschandaal, met onder meer valse documenten, anonieme donoren en misstanden in arme landen. Staatssecretaris Claudia van Bruggen heeft vooralsnog geen aanpassingen toegezegd.

De wet vormt ook een politiek struikelblok voor het minderheidskabinet. SGP en ChristenUnie wijzen het voorstel principieel af en verbinden mogelijke steun aan medisch-ethische bezwaren. Het CDA staat voor regulering open, maar benadrukte eerder dat alle betrokkenen kwetsbaar zijn en dat commerciële trajecten in het buitenland moeten worden voorkomen. Voorstanders, zoals Stichting Meer dan Gewenst, vinden juist dat bestaande praktijken beter wettelijk kunnen worden gecontroleerd.

Internationaal groeit ondertussen de weerstand. VN-rapporteur Reem Alsalem pleit voor een verbod op alle vormen van draagmoederschap en noemt de praktijk uitbuitend. Ook de Europese mensenhandelrichtlijn schaart uitbuiting via draagmoederschap onder mensenhandel. Italië wil burgers die in het buitenland een draagmoeder inhuren strafbaar kunnen stellen. De Kamer moet uiteindelijk bepalen of Nederland kiest voor regulering, ondanks de waarschuwingen van rechters en internationale critici.