Jetten wil de stemmen van JA21, BBB en SGP, maar hun kiezers mogen hem gestolen worden: asieldwang, stikstof en abortus veegt hij van tafel

In dit artikel:

Het opiniestuk beschrijft de onderhandelingen over het Belastingplan van premier Rob Jetten (D66). Zijn minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft geen meerderheid en heeft daarom steun nodig van JA21, BBB en SGP. Die partijen kunnen samen met voormalige BBB-senatoren in beide Kamers een meerderheid leveren. Het Belastingplan moet dinsdag naar de Tweede Kamer; woensdag staat het debat gepland.

JA21, BBB en SGP willen hun steun verbinden aan inhoudelijke eisen. Ze vragen onder meer dat gemeenten niet gedwongen kunnen worden asielzoekers op te vangen, een andere stikstofaanpak en aanpassingen rond abortus en draagmoederschap. Jetten noemt zulke onderwerpen niet-financieel en zegt dat hij geen stappen terug wil zetten op stikstofbeleid of verworvenheden rond vrouwenrechten. Volgens hem zijn het kabinet en JA21 het over ongeveer 95 procent van het asieldossier eens.

Het resterende verschil gaat volgens JA21 juist over de Spreidingswet, die gemeenten verplicht kan laten meewerken aan de opvang van asielzoekers. Minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink (CDA) zegt dat hij die wet moet uitvoeren. Het kabinet heeft al 63 gemeenten onder toezicht geplaatst. Volgens het artikel verandert een daling van het aantal eerste asielaanvragen in één kwartaal daarom niets aan de mogelijkheid dat Den Haag opvanglocaties afdwingt.

Na een overleg in het Catshuis waren JA21-leider Joost Eerdmans, BBB’er Henk Vermeer en SGP-leider Chris Stoffer aanvankelijk kritisch. Een dag later verklaarden de drie partijen echter dat er aanknopingspunten waren en dat het kabinet hun standpunten beter probeerde te begrijpen. De auteur ziet daarin het risico dat de partijen genoegen nemen met begrip en beperkte financiële tegemoetkomingen, zonder harde toezeggingen op papier.

Jetten waarschuwde dat verwerping van het Belastingplan gevolgen kan hebben voor onder meer de accijns op brandstof en de vrachtwagenheffing. Het opiniestuk noemt die waarschuwing drukmiddel en betoogt dat JA21, BBB en SGP juist nu niet moeten toegeven. Zonder bindende afspraken over gedwongen asielopvang, stikstofbeleid en draagmoederschap zou het kabinet volgens de auteur zelf verantwoordelijk moeten worden voor het mislukken van het Belastingplan.