Jetten op zoek naar ministers, coalitieakkoord na kritisch debat nog overeind
In dit artikel:
D66-leider Rob Jetten is door een Kamermeerderheid benoemd tot formateur na het debat over het coalitieakkoord. Hij begint woensdag samen met VVD en CDA met het verdelen van ministerportefeuilles en het aanwijzen van mogelijke bewindslieden. Het akkoord zelf bleef tijdens het debat intact: pogingen van linkse oppositiepartijen om meteen maatregelen zoals de verhoging van de AOW-leeftijd in 2033 van tafel te halen, of het tegengaan van het hogere eigen risico (naar 460 euro) en de verkorting van de WW van twee naar één jaar, faalden.
Hoewel het akkoord ongewijzigd is, betekent dat niet dat de oppositie zich gewonnen geeft; veel partijen kondigden aan pas later, wanneer concrete ministeriële plannen liggen, weer te willen onderhandelen. Het nieuwe kabinet zal vermoedelijk zwaar moeten zwoegen om meerderheden te vinden in zowel de Tweede als de Eerste Kamer.
Het debat was fel en soms vijandig. Kritiek kwam van uiteenlopende hoeken: GroenLinks–PvdA-leider Jesse Klaver noemde de AOW-plannen een onfortuinlijke start omdat ze het pensioenakkoord uit 2019 zouden aantasten; ChristenUnie en SP uitten eveneens scherpe kritiek en waarschuwden voor protesten. Jetten hield vast aan de noodzaak van aanpassingen vanwege de vergrijzing, maar erkende dat de coalitie met 66 zetels steun elders zal moeten zoeken. Informateur Letschert benadrukte dat de onderlinge verhoudingen wat vriendelijker zouden kunnen zijn.
Partijen die nu nog geen nee willen stemmen, zoals JA21, formuleerden voorwaarden: minder lastenverzwaring en minder asielopvang in ruil voor steun. CDA-leider Bontenbal erkende dat bepaalde maatregelen onpopulair zijn, maar verdedigde ze als bedoeld om toekomstige zorg betaalbaar te houden. VVD-leider Yesilgöz rechtvaardigde de geplande belastingbijdrage en wees op compensaties voor middeninkomens, zoals vrijwel gratis kinderopvang en het behouden van hypotheekrenteaftrek.
Oppositiepartijen weigerden de financiële onderbouwing van het akkoord te ondertekenen, waarmee ze aangeven dat eventuele bijsturing mogelijk extra geld vraagt of elders bezuinigd moet worden. Voorlopig blijft demissionair minister van Financiën Heinen vermoedelijk aan als bewaker van de overheidsfinanciën. Als volgende formele stap werkt de nieuwe ministerploeg toe naar een foto met de koning op 23 februari in Huis ten Bosch.