Jetten in Caraïben: van zeeprik tot gesprekken over klimaat en samenwerking
In dit artikel:
Premier Rob Jetten bezocht deze week zes Caribische eilanden: Sint-Maarten, Saba, Sint-Eustatius, Bonaire, Aruba en Curaçao. Tijdens het verblijf—een zevendaagse reis—werd hij dinsdagochtend tijdens zwemmen in de rug geprikt door een onbekend zeedier. Hij kreeg een allergische reactie en moest kort in het ziekenhuis worden behandeld, maar raakt niet ernstig gewond. Door de ziekenhuisopname schrapte Jetten een gepland bezoek aan het Openbaar Lichaam voor Landbouw, Veeteelt en Visserij van Bonaire; dat bezoek zou samenlopen met een aangekondigde Greenpeace-demonstratie.
Greenpeace gebruikt Jettens verblijf om de aandacht te vestigen op de kwetsbaarheid van Bonaire voor klimaatverandering. Onderzoek in opdracht van de organisatie (uitgevoerd door Grant Thornton) schat dat 1,2 tot 1,8 miljard dollar nodig is om het eiland te beschermen tegen stijgende zeespiegel en hogere temperaturen, met name om overstromingsrisico’s te beperken. Campagneleider Eefje de Kroon riep Jetten op om niet te blijven wegkijken. Eerder oordeelde een Nederlandse rechtbank dat de regering meer moet doen voor de bescherming van bewoners van Bonaire; het kabinet heeft extra inzet toegezegd maar is in beroep gegaan tegen dat vonnis.
Op bestuurlijk vlak sprak Jetten herhaaldelijk over het aanpassen van samenwerkingsafspraken binnen het Koninkrijk. Hij gaf aan dat Nederland minder wil ingrijpen en meer wil ondersteunen, vooral met kennisoverdracht in plaats van geldelijke hulp. Dat standpunt stuit op uiteenlopende verwachtingen: de autonome landen Aruba, Curaçao en Sint-Maarten vragen om meer gelijkwaardigheid en minder bemoeienis, terwijl de bijzondere gemeenten Bonaire, Saba en Sint-Eustatius juist meer directe bijdragen van Nederland nodig hebben vanwege achterstanden op gebieden als wetgeving, armoedebestrijding en onderwijs.
Het slavernijverleden was een terugkerend thema tijdens Jettens bezoek. Op Sint-Eustatius bezocht hij Fort Oranje en het Heritage Center, met speciale aandacht voor vrijheidsstrijders. Op Curaçao sprak hij op het Tula Museum over de afhandeling rond een recente VN-resolutie die de slavenhandel bestempelt als een van de zwaarste misdaden tegen de menselijkheid. Jetten erkende dat de afstemming tussen Nederland, de Caribische landen van het koninkrijk en Suriname over die stemming beter had gekund; Nederland onthield zich toen van stemming. Hij benadrukte dat excuses niet voldoende zijn en dat verdere samenwerking en concrete maatregelen nodig blijven.
De prikincidenten zijn niet nieuw: in 2017 liep staatssecretaris Raymond Knops een verwonding op door op een zee-egel te stappen tijdens een bezoek aan Sint-Eustatius.