Jetten I wordt Rutte V
In dit artikel:
D66, VVD, CDA (en vroeger ook de PvdA) worden in het artikel bestempeld als “bestuurderspartijen”: partijen die via een draaideur tussen politiek en bedrijfsleven vooral belangen van machtige lobbygroepen dienen. Recente voorbeelden zijn oud-bewindslieden die leiding geven aan grote bedrijven (Schiphol, KLM) en D66’er Medy van der Laan, die na Berenschot voorzitter werd van de Nederlandse Vereniging van Banken. Banken draaien goed — hun beurswaarde ligt boven de boekwaarde — en het nieuwe kabinet wil het bonusplafond versoepelen omdat er zogenaamd personeelstekort zou zijn.
Het stuk wijst op wijdverbreide, structurele tekorten in zorg, onderwijs, techniek, bouw, horeca, logistiek en ambtenarij, terwijl juist op zorg, onderwijs en cultuur bezuinigd wordt. Ondernemersadviezen (zoals van Peter Wennink) leiden volgens de auteur tot verdere loon- en uitkeringskortingen, terwijl de noodzakelijke opleiding van technisch en zorgpersoneel genegeerd wordt. Daarmee zouden cruciale functies die ook defensie, revalidatie en sociale samenhang ondersteunen, worden ondergewaardeerd.
De kritiek richt zich ook op het verwachte Jetten I-kabinet: D66 levert wel de premier maar zou ideologisch ondergeschikt blijven aan VVD en CDA, en het kabinet belooft vooral een voortzetting van het gevestigde rechtse beleid — een modern-geschminkte herhaling van Rutte’s kabinetten. De mainstreammedia wordt verweten dit niet scherp genoeg te duiden door kortetermijnfocus, gebrekkig geheugen en valkuilen van campagne-marketing rond “jong” leiderschap.
Er worden twee concrete dossiers aangehaald als illustraties. Bij Q‑koorts (2009 e.v.) weigerden kabinetten afstandsnormen en volledige openheid over besmette geitenhouderijen; veel mensen bleven ziek en het aantal geiten voor export verdubbelde. In de bollensector dwong een rechtszaak inzage in spuitregisters af en oordeelde de Raad van State dat telers natuurvergunningen nodig hebben omdat de overheid onvoldoende veiligheid kan aantonen; de zaak begon onder minister Carola Schouten (2021).
Conclusie: decennia van VVD‑CDA‑beleid — bezuinigingen, deregulering en vertragingen bij infrastructuur, openbaar vervoer, woningbouw en stikstofbeleid — leggen nu zware lasten bij de samenleving. Journalisten zouden volgens de auteur meer historisch perspectief moeten brengen in plaats van zich te laten meevoeren door PR en nieuwscycles; zonder die reflectie is het verleden een onaangename voorspelling voor de toekomst van kabinet Jetten I.