Jetten I fatsoenlijk voor de reiswereld? 'Het kan wél' of 'kan het wel'?

In dit artikel:

D66, VVD en CDA hebben binnen 45 dagen een akkoord bereikt voor een minderheidskabinet onder leiding van beoogd premier Rob Jetten. Voor de reis-, cruise- en luchtvaartsector betekent dat akkoord dat er snel keuzes moeten vallen op het snijvlak van klimaatdoelen, leefbaarheid en economische belangen — maar dat veel voorstellen politiek gevoelig en nog niet definitief zijn omdat het kabinet afhankelijk is van steun van oppositiefracties.

Belangrijkste knelpunten
- Machtsevenwicht: als minderheidskabinet moet Jetten I steeds wisselende meerderheden zoeken. Kritische partijen zoals GroenLinks-PvdA (Jesse Klaver) kondigen welwillendheid aan, maar stellen strikte voorwaarden op sociale uitgaven, wat de haalbaarheid van dure steun- of innovatieprogramma’s kan beïnvloeden.
- Schiphol vs. regionale luchthavens: D66 dringt aan op krimp naar 440.000 vluchten en een volledige nachtsluiting (23:00–07:00) om geluid en overlast te verminderen. De VVD ziet Schiphol vooral als economische motor en pleit voor groei mits schonere en stillere toestellen; het CDA zit tussen beide en steunt wel de krimpdoelstelling, maar wil Lelystad niet voor burgerluchtvaart openen. De uitkomst zal hoogstwaarschijnlijk een compromis zijn: minder vluchten, maar met sterke inzet op technologisch vernieuwen.
- Financiering en belastingen: alle partijen verwachten dat vliegen duurder wordt, maar verschillen over bestemming van de opbrengsten. D66 wil een progressieve vliegticketbelasting (zwaarder voor transfer- en businesspassagiers) en een forse inzet op SAF (20% in 2030), de VVD wil inkomsten inzetten voor sectorinnovatie, en het CDA pleit voor een Europese kerosinetax. Voor reizigers betekent dit dat zeer goedkope tickets waarschijnlijk verdwijnen.
- Trein als alternatief: alle drie partijen stimuleren spoorvervoer voor korte Europese afstanden (onder circa 700 km). Investeringen in internationale hogesnelheidslijnen en combi-ticketing (trein+vliegtuig) staan centraal; vraag is hoe snel infrastructuur en prijsprikkels kunnen omschakelen.
- Cruises en stadsdruk: D66 wil vervuiling beprijzen en havens verduurzamen (walstroom, strengere eisen). Amsterdam overweegt zeecruises uit de stad te weren per 2035. CDA wil toerisme regionaal spreiden om stadsdruk te verlichten.

Personalia en politiek spel
Rob Jetten positioneert klimaatambities centraal, ondanks eerdere kritiek op zijn eigen vliegverleden. Henri Bontenbal (CDA) hanteert een strengere lijn: geen privévluchten, belasting op privéjets en overstappers, en een duidelijke koers naar krimp. Dilan Yeşilgöz (VVD) fungeert als sectorverdediger en wil groei door innovatie mogelijk houden en voorkomen dat Nederland zichzelf uit de wereldluchtvaart prijst.

Perspectief voor de sector
De sector zit in een wachtstand: mogelijk minder vluchten en hogere prijzen, maar ook kans op investeringen in schonere technologieën en spooralternatieven. Grote onzekerheden blijven: hoeveel van de plannen overleven parlementaire bezuinigings- en compromissessessies, vloeien belastingopbrengsten terug naar verduurzaming of naar de schatkist, en kan spoor en havenstructuur snel genoeg opschalen? Voor reisbedrijven en reizigers breken jaren van aanpassing en mogelijke prijsstijgingen aan — de vraag is niet langer of er verandering komt, maar hoe snel en in welke vorm.