Jetten hint op nog meer geld voor slavernijverleden

In dit artikel:

Premier Rob Jetten (D66) wil onderzoeken hoe het kabinet de excuses voor het Nederlandse slavernijverleden verder kan invullen. Dat zei hij maandag na een gesprek met vertegenwoordigers van Zwart Manifest op het ministerie. De actiegroep overhandigde hem een concreet deltaplan voor een nationale route naar herstel. Jetten bedankte de initiatiefnemers en beloofde later met een inhoudelijke reactie te komen.

Het gesprek volgde op Jettens toespraak tijdens de Nationale Herdenking Slavernijverleden op 1 juli. Hij sprak toen over een nieuwe impuls en een gezamenlijk vervolg voor een nationale ‘route naar herstel’. In zijn verklaring benadrukt hij nu investeringen in bewustwording, erkenning, het bestrijden van de gevolgen van het slavernijverleden en het versterken van gemeenschappen van nazaten van tot slaaf gemaakte mensen. Ook wil het kabinet de dialoog met nazatengemeenschappen en de samenleving voortzetten.

Jetten heeft echter geen nieuw bedrag toegezegd en gebruikte niet de termen herstelbetalingen of herstelfonds. Dat is relevant omdat Zwart Manifest, een samenwerkingsverband van onder meer The Black Archives, Kick Out Zwarte Piet, Nederland Wordt Beter en Controle Alt Delete, juist vraagt om één nationaal fonds. Daarin zouden middelen van verschillende ministeries worden samengebracht en nazaten zeggenschap krijgen over de besteding. De organisatie vindt tijdelijke subsidies onvoldoende en pleit voor structureel herstelbeleid.

De premier wees een herstelfonds eerder ook niet expliciet af. Tijdens een persconferentie in oktober verwees hij naar bestaande meerjarige programma’s waarvoor al aanzienlijke bedragen beschikbaar zijn. Daarmee lijkt hij meer ruimte te laten dan het kabinet-Rutte, dat herstelbetalingen in 2022 en 2023 nadrukkelijk uitsloot.

De overheid heeft sinds de excuses al honderden miljoenen euro’s uitgetrokken. Een fonds van 200 miljoen euro is verdeeld over overheidsbeleid en maatschappelijke initiatieven; beide onderdelen omvatten 100 miljoen euro, waarvan telkens een derde voor Suriname is bestemd. Daarnaast ontvangt het Nationaal Herdenkingscomité jaarlijks 8 miljoen euro. Het Rijk draagt ruim 32 miljoen euro bij aan de bouw van het Nationaal Slavernijmuseum in Amsterdam, naast een gemeentelijke bijdrage van 47,4 miljoen euro. Voor het museum is tot en met 2028 jaarlijks 1,1 miljoen euro beschikbaar. Voor 2027 staat bovendien 21,7 miljoen euro op de begroting van Binnenlandse Zaken, terwijl veel subsidieregelingen na 2028 aflopen.

Een nieuw fonds ligt politiek niet voor de hand. VVD en CDA steunden eerder een motie tegen herstelbetalingen, en het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA noemt alleen meer bewustwording. D66 stemde in 2024 nog tegen een motie die herstelbetalingen uitsloot, maar wees later ook een voorstel af om dit onderwerp concreet te laten uitwerken. Of Jettens woorden uiteindelijk leiden tot nieuw beleid of extra belastinggeld, blijkt pas uit zijn aangekondigde reactie op het deltaplan.