Jesse Jackson werd zelf nooit verkozen, maar effende wel het pad voor Obama
In dit artikel:
Jesse Jackson, een van de meest zichtbare leiders van de Amerikaanse burgerrechten- en progressieve beweging, is dinsdag op 84‑jarige leeftijd overleden. Zijn familie maakte bekend dat hij jarenlang aan Parkinson leed en afgelopen november behandeld werd voor PSP, een zeldzame neurodegeneratieve aandoening. In hun verklaring noemden ze hem “een dienende leider – niet alleen voor onze familie, maar ook voor de onderdrukten, de stemlozen en de vergeten mensen overal ter wereld.”
Geboren in 1941 in South Carolina als Jesse Louis Burns, groeide Jackson op in het streng gesegregeerde Zuiden waar zwarte Amerikanen systematisch werden buitengesloten. Als student in het noorden ervoer hij ook racisme en keerde snel terug naar het Zuiden om aan een zwarte universiteit in Greensboro te studeren. Daar raakte hij betrokken bij de sit‑inprotesten van de burgerrechtenbeweging en ontwikkelde hij zich tot een prominente stem naast Martin Luther King Jr. Hij was actief tijdens belangrijke episoden zoals Selma (1965) en was aanwezig bij Kings dood in Memphis in 1968, een gebeurtenis die zijn status binnen de beweging versterkte maar ook controverse opriep over zijn rol en ambities.
In de jaren zeventig maakten persoonlijke en organisatorische conflicten een einde aan zijn samenwerking met de SCLC. In plaats van in te zetten op zwart nationalisme, koos Jackson ervoor zijn boodschap te verbreden. Met zijn presidentscampagnes in 1984 en vooral 1988 brak hij nieuw politiek terrein: hij mobiliseerde miljoenen zwarte kiezers voor de Democratische Partij en legde daarmee de basis voor een duurzame coalitie. Zijn concept van een “regenboog‑coalitie” verbond economische gerechtigheid met raciale solidariteit en haalde arbeiders, vakbondsleden, LGBTQ‑activisten en milieubewegingen samen.
Jackson profileerde zich als pleitbezorger van de verliezers van globalisering: hij wees bedrijven aan als oorzaak van banenverlies en voerde campagne voor hogere belastingen voor rijken, sterkere vakbondsrechten, hogere minimumlonen en gelijke beloning voor vrouwen. Zijn succes in veel voorverkiezingen toonde aan dat zijn boodschap ook in witte industriestaten weerklank vond. Toch bleef de vraag naar zijn electability een belemmering en hij haalde de nominatie niet; later beperkte hij zich tot ondersteunende rollen, waaronder een zichtbare aanwezigheid bij Barack Obamas overwinningsnacht in 2008.
Jackson werd nooit verkozen tot hoge openbare ambt, maar zijn invloed op de Amerikaanse politiek is onmiskenbaar: hij bouwde bruggen tussen burgerrechten en economische politiek en helpt de lijnen te trekken van de bewegingen die in latere decennia de Democratische coalitie zouden vormen. Zijn leven kende successen en publieke tegenslagen, maar zijn nalatenschap blijft die van een organisator die streefde naar verbinding tussen race en klasse in de strijd voor gelijkheid.