Je stoep sneeuwvrij maken, wie doet dat nog? 'Belangrijk voor ouderen en kinderen'

In dit artikel:

In Uitgeest reageerde de 62-jarige Bas Admiraal met ergernis op het beeld van ongeruimde stoepen na de recente sneeuwval. Via een Facebookoproep riep hij mededorpelingen op zelf de stoep voor hun huis sneeuwvrij te maken uit verantwoordelijkheid voor ouderen, kinderen en mensen met een beperking. De meeste reacties op zijn bericht steunden die opvatting; enkelen wezen naar de gemeente.

Juridisch ligt het anders: stroken bij woningen horen tot de openbare ruimte en zijn formeel een taak van gemeenten. In de praktijk focussen gemeentewerkers echter op ontsneeuwen van wegen en fietspaden, waardoor particuliere inzet vaak nodig blijkt. Tot 2007 bestond in Nederland nog een wettelijke plicht voor bewoners om de stoep sneeuwvrij te houden, maar die verplichting is later geschrapt omdat handhaving moeilijk bleek. Buurland België kent nog wel boetes voor het nalaten ervan.

Sociaal-historische en maatschappelijke verklaringen verklaren de veranderde praktijk. Historicus Margry wijst op een afname van sociale controle en meer individualisering: waar vroeger buren elkaar scherp in de gaten hielden en lokale normen over netheid sterk waren, is dat collectieve besef afgenomen. Ook speelt leeftijd een rol: ouderen blijken vaker geneigd te ruimen en zijn zich meer bewust van de risico’s van gladde paden; voor hen kunnen een val of botbreuk veel ernstiger consequenties hebben dan voor jongeren. Hoogleraar sociologie Beate Völker merkt op dat oudere generaties bovendien vaker zijn opgevoed met de gewoonte om de stoep schoon te houden, terwijl veel stadsjongeren überhaupt niet het benodigde gereedschap hebben.

Praktische overwegingen weerhouden sommige bewoners ook van handelen: als vrijwel niemand in een straat begint, kan het vrijgemaakte stukje juist een oneffen of gevaarlijk oppervlak opleveren. Ondanks de terugloop van dit specifieke gebruik wijzen onderzoekers erop dat sociale cohesie in Nederland niet per se laag is in internationaal perspectief; wel bestaan er sterke verschillen tussen wijken en bevolkingsgroepen, waardoor gedragsnormen rond bijvoorbeeld sneeuw ruimen uiteenlopen.

Kortom: het ontbreken van massale sneeuwruiming weerspiegelt zowel veranderde wettelijke kaders als bredere maatschappelijke verschuivingen in solidariteit, gewoonten en praktische prioriteiten van gemeenten.