"Je privacy beschermen kan, maar je moet het zelf doen"
In dit artikel:
Wesley Feijth (35), oprichter van Pro Privacy, heeft zich in de afgelopen jaren gepositioneerd als een bekend gezicht in de ‘vrije media’ rond digitale privacy. Ik spreek hem in Utrecht, waar zijn bedrijf drie cellen huurt in een oude gevangenis aan de Gansstraat. Feijth waarschuwt dat big tech steeds dieper in besturingssystemen en clouddiensten doordringt, en dat veel mensen — zelfs in bewuste kringen — nog afhankelijk zijn van Google, Apple en Facebook. Zijn missie: mensen helpen die controle terug te pakken door op besturingsniveau andere keuzes te maken.
Belang van het besturingssysteem
Feijth legt uit dat het besturingssysteem de basis vormt voor privacy: wie daar toegang heeft, bepaalt wat apps mogen doen en welke data naar de cloud gaat. Hij wijst op technieken waarmee grote leveranciers functionaliteiten via het OS integreren — van AI-functies die gesprekken analyseren tot verplichtingen om met een cloud-account in te loggen — waardoor gebruikersdata systematisch bij derde partijen terecht kan komen. Daarom pleit hij ervoor het fundament (het OS) te veranderen in plaats van alleen losse apps te vervangen.
Pro Privacy en GrapheneOS
Pro Privacy levert telefoons met GrapheneOS, een privacygerichte variant gebouwd op Android die Edward Snowden heeft genoemd als erg veilig. GrapheneOS verwijdert Google-componenten en voegt privacy- en veiligheidslagen toe, terwijl het veel Android-apps blijft ondersteunen. Momenteel draait GrapheneOS voornamelijk op Google Pixel-hardware — omdat die volgens Feijth het beste beveiligingsniveau biedt — maar het ecosysteem groeit en meer toestellen worden compatibel. ChatGPT zou schatten dat er wereldwijd enkele honderdduizenden apparaten met GrapheneOS in omloop zijn.
Praktische stappen en gebruiksgemak
Feijth benadrukt dat overstappen niet onnodig ingewikkeld hoeft te zijn. Hij vertelde dat hij zijn eigen moeder een Pro Privacy-telefoon gaf met een eenvoudige setup: wel toegang tot de Play Store maar geen Google op OS-niveau. Een opvallende functie van GrapheneOS is de mogelijkheid om een tweede, afgeschermd profiel te gebruiken voor apps die minder privacyvriendelijk zijn; bovendien kun je per app nauwkeurig bepalen welke contacten of bestanden beschikbaar zijn. Daardoor kun je bijvoorbeeld WhatsApp blijven gebruiken zonder dat het toegang heeft tot al je contacten.
Aanbevolen alternatieven en tools
Feijth raadt privacyvriendelijke vervangingen aan en biedt klanten educatie en handleidingen. Enkele suggesties uit het gesprek:
- Browser: Brave of de op Chromium gebaseerde GrapheneOS-browser.
- Berichten: Signal heeft de voorkeur vanwege end-to-end encryptie; Session noemt hij als een nog meer gedecentraliseerde optie. Telegram ziet hij kritisch omdat berichten via de servers van Telegram ontsleuteld kunnen worden.
- Video: Odysee krijgt de voorkeur boven Rumble (waarbij Rumble volgens Feijth deels door grote geldschieters wordt gesteund); Newpipe is handig om YouTube anoniem te bekijken.
- VPN: niet alle VPN’s zijn betrouwbaar; Pro Privacy gebruikt Mullvad, dat anoniem accounts toestaat.
Crypto en toezicht
Feijth geeft privacy-cursussen over crypto en verwacht dat anonieme cryptomunten zoals Monero onder druk kunnen komen te staan. Bitcoin ziet hij niet als privacyvriendelijk: de transparante blockchain maakt transacties traceerbaar, vooral nu commerciële partijen als Chainalysis in opdracht van overheden analyses uitvoeren.
Waarom nu handelen?
De belangstelling voor privacyapparatuur neemt volgens Feijth toe, mede door verhalen over bedrijven als Palantir en bredere berichten over surveillance. Zijn centrale boodschap: wacht niet passief af; herstel je digitale autonomie door bewust te kiezen voor andere besturingssystemen, apps en diensten. Feijth produceert daarnaast de tweewekelijkse Pro Privacy-podcast samen met David Boerstra om actuele ontwikkelingen verder te duiden.