Na vijf sterfgevallen vond Jason het tijd voor nieuw rapport over impact gesloten jeugdzorg
In dit artikel:
Het rapport Eenzaam gestorven, dat dinsdag in Nieuwspoort (Den Haag) wordt gepresenteerd, laat voormalige bewoners van ZIKOS-afdelingen (Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie) aan het woord over de gevolgen van hun opname. De twee ZIKOS-locaties in Nederland werden eerder gesloten na het eerdere rapport Eenzaam gesloten, waarin sprake was van extreem isolement en grensoverschrijdend gedrag; het nieuwe onderzoek beschrijft nu ook sterfgevallen en blijvende schade onder jongeren.
De onderzoeker sprak met 51 betrokkenen: 43 vrouwen, 2 non-binaire personen en 6 mannen — een samenstelling die volgens hem overeenkomt met de oververtegenwoordiging van meisjes op ZIKOS. Daarnaast werden nabestaanden en betrokken instellingen bevraagd en om zelfreflectie gevraagd. Belangrijke uitkomsten: minder dan een kwart van de jongeren krijgt passende nazorg, alle respondenten geven aan dat ze sinds opname minder makkelijk hulp accepteren, en minder dan de helft kan een opleiding volgen of werken. Ruim de helft is financieel afhankelijk van een uitkering.
De auteur besloot het nieuwe rapport te maken nadat opnieuw een jongere uit de onderzochte groep was overleden; van de geïnterviewde groep stierven uiteindelijk zes personen. Hij stelt dat sluiting van de afdelingen weliswaar positief was, maar onvoldoende: veel slachtoffers hebben geen adequate nazorg of excuses gekregen. Zorgorganisatie Pactum bood enige verontschuldiging, maar andere betrokkenen — waaronder grote zorgaanbieder iHub en de overheid — hebben volgens het rapport geen verantwoordelijkheid erkend. Pactum ontkent een oorzakelijk verband tussen opname en suïcidepogingen; de onderzoeker vindt dat ZIKOS als (mede)factor serieus onderzocht moet worden en pleit onder meer voor psychosociale autopsie na suïcide.
Het rapport doet concrete aanbevelingen: structurele nazorg, financiële compensatie voor getroffenen (bijvoorbeeld vergoeding voor een hulphond van circa €25.000) en dat de overheid als verantwoordelijke voor het stelsel de kosten draagt.