Jason Bhugwandass slaat - opnieuw - alarm over het hoge percentage doden in de jeugdzorg. 'Er is de afgelopen twee jaar niets gedaan'
In dit artikel:
Jason Bhugwandass (28), ervaringsdeskundige uit Amsterdam, publiceerde dinsdag een nieuw rapport Eenzaam gestorven waarin hij stelt dat er nauwelijks iets is veranderd sinds zijn explosieve 2024-rapport Eenzaam gesloten over misstanden op ZIKOS‑afdelingen (Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie) in Harreveld en Zetten. Die afdelingen waren bedoeld voor 12‑ tot 18‑jarigen in een psychiatrische crisis, maar werden na het eerste rapport gesloten wegens meldingen van mishandeling, langdurige opsluiting, isolatie, vernedering en verkrachting.
Bhugwandass zegt dat hij aanvankelijk niet opnieuw wilde publiceren, maar niemand anders de dossiers oppakte: "Er is de afgelopen twee jaar niets gedaan om de jongeren te helpen." Sinds zijn eerste onderzoek zijn zeven jongeren die op ZIKOS verbleven overleden — door zelfdoding, stoppen met eten en drinken of euthanasie — waarvan vijf behoren tot de groep van 51 die hij eerder sprak. Veel overlevenden kampen met ernstige traumaklachten en fysieke klachten; volgens het nieuwe rapport krijgt ruim de helft geen passende behandeling en is er vrijwel geen nazorg of contact vanuit betrokken instellingen.
Het rapport bevat indringende getuigenissen van jongeren en nabestaanden. Een voorbeeld is het verhaal van Tara, die volgens haar familie alleen en getraumatiseerd stierf nadat ze herhaaldelijk nachtmerries, paniekaanvallen en herbelevingen had na haar behandeling in de gesloten instelling. Nabestaanden leggen een verband tussen ervaringen in de ZIKOS en de uiteindelijke dood van hun geliefden; instellingen weigeren die causaliteit doorgaans te bevestigen.
Bhugwandass beschuldigt hulpverleners van gewelddadig en grensoverschrijdend gedrag en noemt het ontkenning dat organisaties niet durven te spreken van foltering — een term die hij toetst aan de definitie van het Europees Comité ter Preventie van Foltering. Hij wijst erop dat veel betrokken medewerkers nog steeds in de jeugdzorg werken. Zijn aanbevelingen omvatten excuses, gerichte hulp en traumabehandeling voor slachtoffers, onderzoek naar doodsoorzaken, aandacht voor nabestaanden, strafrechtelijke vervolging van medewerkers en een gedrags‑ en toezichtscode. Ook pleit hij voor financiële compensatie: het genoemde landelijke bedrag van 12 miljoen euro vindt hij onvoldoende gezien het grote aantal getroffenen en langdurige zorgbehoefte.
Bhugwandass uit diepe frustratie over het gebrek aan verantwoording en verandering, ondanks internationale aandacht — onder meer van het VN‑comité voor de Rechten van Personen met een Handicap. Hij zegt zijn vertrouwen in de rechtsstaat te hebben verloren en ziet een rechtszaak tegen de staat niet zitten, omdat hij meent dat rechters eerder hebben toegestaan dat rechten werden geschonden. Zelf draagt hij ook persoonlijk de gevolgen: hij schrijft dat hij onlangs bijna gestorven is en ervaart rouw over vrienden die zijn overleden.
Kort samengevat: het nieuwe rapport beschrijft dat sluiting van de ZIKOS‑locaties niet leidde tot voldoende herstel, nazorg of aansprakelijkheid; veel jongeren blijven ernstig beschadigd en families krijgen nauwelijks erkenning of steun. Bhugwandass dringt aan op ingrijpende maatregelen, verantwoordelijkheid van instellingen en langdurige hulp en compensatie voor de getroffenen.