Jasmijn de Zeeuw: 'Ik denk dat we meer rechtszaken tegen journalisten gaan zien'
In dit artikel:
Jasmijn de Zeeuw (28), juridisch adviseur en onderzoeker bij Free Press Unlimited, waarschuwt dat Nederland komend jaar meer SLAPP-rechtszaken zal zien: strategische procedures die bedoeld zijn om journalisten te intimideren of te laten zwijgen. Ze signaleert dat journalisten bij wederhoor vaker juridische druk ervaren — niet altijd een volledige SLAPP, maar wel procedures die veel tijd en geld vergen. Als voorbeeld noemt ze een zaak waarin een partij zonder bewijs betwistte dat een krant zestien anonieme bronnen had, en eiste dat die individuen notarieel werden bevestigd, wat de redactie verplichtte zware bewijslast te dragen.
De Zeeuw benadrukt dat de journalistiek veerkrachtig is en dat journalisten verantwoordelijkheid en macht hebben, maar stelt ook duidelijke grenzen: SLAPP’s ondermijnen het publiekrechtelijk belang om toegang tot informatie te krijgen — bijvoorbeeld over PFAS‑verontreiniging of publieke aanbestedingen — en vormen daarmee een bedreiging voor de persvrijheid en het recht van burgers om geïnformeerd te worden.
Op Europees niveau ligt er een richtlijn die lidstaten vóór mei 2026 moeten omzetten in nationale wetgeving. Volgens De Zeeuw zouden twee maatregelen in Nederland veel helpen: een procedure voor vroegtijdige afwijzing (een soort ‘rode knop’ waarmee een rechter snel kan beoordelen of een zaak een SLAPP is) en volledige vergoeding van proceskosten, omdat de huidige vergoedingen vaak lang niet opwegen tegen de werkelijk gemaakte kosten.
Ze verwacht echter dat de Nederlandse wetgeving waarschijnlijk zal volstaan met het algemene artikel over ‘misbruik van procesrecht’, wat volgens haar de last bij individuele advocaten en journalisten legt om zo’n beroep voor het eerst te beproeven. De Zeeuw hoopt dat rechters in komende zaken duidelijkheid zullen verschaffen en dat de overheid alsnog het probleem van SLAPP’s als maatschappelijke kwestie erkent, zodat maatregelen worden genomen die effectieve bescherming bieden aan onderzoeksjournalistiek en het publieke belang.