Jaro (16) uit Assen maakt bij Kamp Westerbork voorstelling 'Sporen' voor de Holocaustherdenking: 'Dankbaar dat ik wel vrij mag zijn'
In dit artikel:
In het koude, mistige bos bij het voormalige Kamp Westerbork repeteren tieners uit de vooropleiding van jeugdtheatergezelschap Garage TDI voor Sporen, een theatrale wandeling waarmee de Holocaust wordt herdacht. Regisseur Maris de Jong en mederegisseur Mika But maakten een route langs weinig bekende plekken rond het kamp — zoals een oude waterzuivering en de voormalige smalspoorbaan van het Oranjekanaal naar het kamp — en verweven daar persoonlijke verhalen met toneelfragmenten.
Het publiek (maximaal vijftig per voorstelling) wordt op 27 januari, de internationale herdenkingsdag van de Holocaust, opgehaald bij het Herinneringscentrum in Hooghalen met een trekker en huifkar. Op meerdere locaties stappen toeschouwers uit en luisteren op bankjes naar de jongeren die vertellen over onder meer de kunstschaatsster Ellen Burka-Danby en de Duitse communist Werner Stertzenbach en zijn geliefde Stella Pach. Stertzenbach werkte buiten de barakken bij de technische dienst — eerst bij de waterzuivering, later in het crematorium — en had daardoor een ausweis; die positie bood hem enige bescherming en mogelijkheden tot verzet, hoewel met grote risico’s. Het levensverhaal van Stella en Werner verbindt zich met de latere inzet van hun dochter Manja, die na de oorlog betrokken raakte bij de oprichting van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.
De jonge spelers deden intensief historisch onderzoek: ze stelden een ‘miniredactie’ samen, bestudeerden boeken en interviews, bekeken documentaires en ontvingen gastsprekers. Op een vier meter lange muur legden ze met een mindmap de verbanden tussen de verhalen vast. Door die verdieping ervaren de deelnemers de thematiek persoonlijker: Jaro (16) zegt dat het project hem een gevoel van dankbaarheid gaf omdat hij in vrijheid kan opgroeien. Feline (15) noemt het verhaal van Werner bijna een hedendaags ridderverhaal vanwege zijn moed en de aanwezigheid van liefde in oorlogstijd.
Sporen behoort tot Theatre of Remembrance, een Europees initiatief waarbij jongeren op 27 januari theatrale projecten uitvoeren om de Holocaust en de impact ervan op volgende generaties te markeren. Garage TDI produceerde vorig jaar al Achter de façade bij de woning van kampcommandant Gemmeker en speelde tevens tijdens Theater Na de Dam op 4 mei. Deelnemers ervaren niet alleen inhoudelijke verdieping, maar ook sterke verbondenheid met elkaar en met de mensen over wie ze vertellen — iets wat bij sommige spelers emotionele reacties oproept. Zoals Lene Nuus (19) zegt: ze huilde vaak omdat ze zo blij was dat ze dit mocht maken.
Praktisch: Sporen (12+) wordt op 27 januari om 14.00 uur gespeeld bij Kamp Westerbork en op 14 en 15 februari om 11.00 en 14.00 uur. Kaarten en informatie via garagetdi.nl en theatreofremembrance.eu.