Japanse regering laat berouw over oorlogsverleden achterwege bij beladen herdenking

In dit artikel:

Op de Japanse herdenkingsdag van het einde van de Tweede Wereldoorlog richtte de regering van premier Takaichi zich vooral op de ongeveer 3,1 miljoen Japanse slachtoffers. In haar toespraak sprak Takaichi wel de wens uit dat de verschrikkingen van oorlog nooit terugkeren, maar ze verwees niet naar Japans oorlogsgedrag in Azië. Ook liet ze de eerder gebruikte formuleringen over berouw en de belofte om nooit meer oorlog te voeren achterwege.

Defensieminister Koizumi bezocht die ochtend het Yasukuni-heiligdom in Tokio. Daar worden naast Japanse oorlogsslachtoffers ook veertien belangrijke oorlogsmisdadigers vereerd. Zijn bezoek, waarbij hij geen vragen van journalisten beantwoordde, werd gevolgd door dat van meerdere prominente leden van de regerende Liberaal-Democratische Partij. Takaichi bleef zelf weg, maar liet namens haar en als partijvoorzitter een financiële bijdrage overhandigen. Zo betuigde ze symbolisch steun zonder persoonlijk naar het politiek gevoelige heiligdom te gaan.

Koizumi’s bezoek is extra omstreden omdat zijn ministerie gezamenlijke bezoeken van militaire eenheden aan Yasukuni verbiedt vanwege de grondwettelijke scheiding tussen staat en religie. Zijn functie maakt het bovendien lastig om het bezoek uitsluitend als privéaangelegenheid te beschouwen.

China veroordeelde de herdenking en beschuldigde Japan ervan oorlogsmisdaden te verdoezelen en historische feiten te verdraaien om een verdere militarisering mogelijk te maken. De betrekkingen tussen beide landen waren al verslechterd nadat Takaichi had gezegd dat een conflict rond Taiwan militair ingrijpen door Japan zou kunnen rechtvaardigen. Ook verhoogt haar regering de defensie-uitgaven en breidt ze de militaire mogelijkheden van Japan uit.

Zuid-Korea reageerde voorzichtiger, mede doordat Takaichi Yasukuni niet persoonlijk bezocht. Tokio en Seoul proberen hun defensiesamenwerking uit te bouwen vanwege Noord-Korea en China, maar de Japanse koloniale overheersing van Korea en de bezetting van delen van China blijven gevoelig. De nationalistische herdenkingskoers kan die toenadering bemoeilijken.