Japan zoekt reservehoofdstad, andere landen zijn radicaler

In dit artikel:

Japan wil binnen ongeveer een jaar een tweede hoofdstad aanwijzen die de regering kan overnemen als Tokio door een zware aardbeving uitvalt. Het parlement nam daarvoor een nieuwe wet aan, nadat een recente beving in Kumamoto opnieuw duidelijk maakte hoe kwetsbaar het land is.

Japan ligt op het ontmoetingspunt van vier aardplaten. De regering schat de kans op een zware aardbeving onder Tokio in de komende dertig jaar op ongeveer 70 procent. De gevolgen zouden nationaal voelbaar zijn: Tokio telt 13 miljoen inwoners, de omliggende regio 37 miljoen en ongeveer een vijfde van de Japanse economie is er geconcentreerd. Daarmee is de hoofdstad een zogenoemde primaatstad: een dominante metropool waarin bevolking, bestuur en economie samenkomen.

Osaka geldt als de belangrijkste kandidaat. De stad ligt circa 400 kilometer van Tokio en zou daardoor relatief veilig zijn, maar toch snel bestuurlijke taken kunnen overnemen. De mogelijke keuze is politiek gevoelig, omdat een regeringspartij al langer voor Osaka als tweede hoofdstad pleit. De oppositie vreest dat de stad daarom bevoordeeld wordt met extra overheidsinvesteringen. De uiteindelijke beslissing ligt bij de premier.

Andere landen proberen hun kwetsbaarheid op een ingrijpender manier te verkleinen. Indonesië bouwt op Borneo een nieuwe hoofdstad, meer dan 1.200 kilometer van Jakarta. Die stad zakt door het oppompen van grondwater op sommige plaatsen jaarlijks centimeters, waardoor delen tegen 2050 onder water kunnen komen te staan. Egypte legt ongeveer 45 kilometer buiten Caïro een nieuwe bestuursstad aan. De oude hoofdstad heeft ruim 22 miljoen inwoners, kampt met extreme verkeersdrukte en kan tegen 2050 nog sterk groeien. In de nieuwe stad staat al een omvangrijk militair hoofdkwartier; ook een paleis en de hoogste wolkenkrabber van Afrika zijn gepland.

Een nieuwe hoofdstad biedt echter geen garantie op een betere stad. Brasilia, dat Brazilië tussen 1956 en 1960 in het binnenland liet bouwen, moest de kust ontlasten en ontwikkeling spreiden. De stad werd een nationaal symbool en UNESCO-werelderfgoed, maar is sterk ingericht op auto’s, met weinig wandelruimte en een scherpe scheiding tussen woon- en werkgebieden. Veel bouwarbeiders kwamen aan de rand in arme wijken terecht.

Nederland laat zien dat bestuurlijke functies ook verdeeld kunnen zijn: Amsterdam is de officiële hoofdstad, terwijl regering en parlement in Den Haag en de grootste haven in Rotterdam zitten. De Japanse keuze moet voorkomen dat één ramp het hele land bestuurlijk en economisch lamlegt.