Jan Lenferink (1948-2026): onbevangen talkshowpionier zorgde voor revolutie op tv
In dit artikel:
Jan Lenferink (geboren 9 december 1948 in Dalfsen) is overleden. De programmamaker verwierf landelijke bekendheid in de jaren tachtig als presentator van RUR, de late‑avond talkshow die sinds 1983 de Nederlandse televisie vernieuwing bracht door gasten ongekunsteld en diepgaand te bevragen. RUR – afgeleid van “Rechtstreeks vanuit Richter”, de naam van het Amsterdamse zondagse praatprogramma in discotheek Richter – ontstond uit Lenferinks samenwerking met café‑ en nachtlevenmaat Gert‑Jan Dröge.
Na studie Nederlands en psychologie in Nijmegen en een periode als leraar vestigde Lenferink zich in de jaren zeventig in Amsterdam, waar hij via radio‑klussen bij VPRO en VARA en zijn werk in Chez Nelly de stap naar televisie zette. Zijn stijl combineerde voorbereiding en nieuwsgierigheid met een bescheiden, soms nerveus voorkomen en een milde stotter. Die onbeholpen charme — streepjesoverhemd, een glas melk en een directheid die soms scherp werd — maakte hem toegankelijk en geloofwaardig: artiesten, politici, wetenschappers en zelfs dames van Yab Yum verschenen aan zijn tafel en werden uitgedaagd zowel te amuseren als te onthullen.
RUR trok miljoenen kijkers en maakte Lenferink tot een boegbeeld van de opkomende yuppencultuur in de jaren tachtig. Veronica stopte begin jaren negentig na bijna 200 afleveringen, maar het programma keerde later terug op RTL 4 en RTL 5 (1995) en kreeg in 2002 een korte reeks op SBS. Lenferink experimenteerde daarna met andere formats — onder meer het programma Lenferink! (1999), waarin gewone mensen met uitzonderlijke levens centraal stonden, en het kortstondige Louter Lenferink — maar het originele RUR‑succes bleef onbetwistbaar.
Naast zijn tv‑werk schreef Lenferink jarenlang over televisie en had hij columns in diverse kranten; hij trad na de jaren negentig minder op de voorgrond. Het tv‑landschap vulde het gat dat RUR achterliet nooit echt; vergelijkbare programma’s legden vaak zwaarder de nadruk op amusement of platvloersheid, waar Lenferink moeiteloos cultuur, wetenschap en seksualiteit kon combineren.
In 1991 liep hij tegen geweld aan toen leden van de Amsterdamse Hell’s Angels een bezoek aan hem slecht opvingen. De laatste jaren leed Lenferink aan een vorm van dementie en woonde hij in een verzorgingshuis, waar hij vrijdag overleed. Over zijn privéleven gaf hij zelden prijs; of hij een partner of directe familie achterlaat is onbekend. Zijn nalatenschap is een stijl van televisiegastvrijheid en confronterende nieuwsgierigheid die de Nederlandse late‑night talkshow voorgoed beïnvloedde.