Jan Donkers (1943-2026) hield van de VS, maar hij bleef altijd een Noorderling

In dit artikel:

Jan Donkers, de radiomaker, journalist en schrijver met een warme, donkere stem die luisteraars gemakkelijk liet stilvallen, is zondag op 82‑jarige leeftijd overleden. Donkers was bekend om zijn levenslange fascinatie voor de Verenigde Staten, maar bleef tegelijk geworteld in Amsterdam‑Noord, de wijk waar hij opgroeide en die later “in zijn dna” zat.

Zijn loopbaan begon als student en redactielid van Propria Cures; hij schreef over muziek voor undergroundbladen als Hitweek en Aloha en werd halverwege de jaren zestig poprecensent bij de Volkskrant. Hij droeg bij aan het opwaarderen van popmuziek in de serieuze media. In de jaren zeventig en daarna was hij een vaste waarde bij de VPRO‑radio: presentator van muziekschrijvende programma’s zoals Amigos de Musica, maker van gonzo‑achtige radioreportages (geïnspireerd door Hunter S. Thompson) en buitenlandredacteur die vaak in de VS werkte. Hij verbleef in de jaren tachtig als writer in residence aan de universiteit van Texas in Austin.

Als schrijver publiceerde hij onder meer Donkeyville USA (1994), een fictieve autobiografie over een denkbeeldig Amerikaans leven, en boeken over zijn fascinatie voor Amerika zoals Amerika, Amerika en De Tweede Amerikaanse Eeuw. Ook schreef hij in de jaren negentig het succesvolle Zo dicht bij Amsterdam, een herwaardering van Noord dat hij als jongere nog als het “Siberië van de stad” ervoer.

Muziek bleef hem boeien tot op hoge leeftijd; hij bleef trouw aan een voorkeur voor Amerikaanse rootsgenres—country, blues, soul—maar stond open voor nieuwe artiesten met die connectie. Na zijn VPRO‑pensioen bleef hij actief bij zenders als KX Radio en 40Up en nam hij deel aan adviesraden voor Amsterdam‑Noord. Hoewel hij zich verbonden voelde met de wijk en enthousiast was over de veranderingen, zei hij in 2015 dat wonen daar financieel niet meer haalbaar voor hem was.

Donkers laat een nalatenschap achter van uitgesproken radiowerk, kritische maar liefdevolle blik op Amerika en een blijvende invloed op de manier waarop popmuziek in Nederland werd besproken.