Jacques Wallage (1946-2026):  geen sobere arbeider, wel gedreven bestuurder

In dit artikel:

Jacques Wallage (1946) groeide op met de wetenschap dat gereformeerde boeren in Groningen zijn joodse ouders tijdens de Tweede Wereldoorlog voor vervolging hadden verborgen. Die oorlogservaring en het gevoel van rechteloosheid bij zijn ondergedoken ouders vormden zijn politieke bewustzijn. Hij ontwikkelde een sterke afkeer van sociale ongelijkheid en een uitgesproken rechtvaardigheidsgevoel.

Tijdens zijn studie sociologie in Groningen sloot Wallage zich in de jaren zestig aan bij de vernieuwingsbeweging Nieuw Links en de PvdA. Hij bleef de vrijheidsbeleving van die periode verdedigen en verzette zich tegen conservatieve somberheid over maatschappelijke veranderingen. In 1970 werd hij gemeenteraadslid en twee jaar later wethouder in een links college. In 1981 trad hij toe tot de Tweede Kamer.

In het derde kabinet-Lubbers werd Wallage in 1989 staatssecretaris van Onderwijs. Hij loodste onder meer de basisvorming door het parlement. Hoewel hij de grondwettelijke vrijheid van onderwijs respecteerde, waarschuwde hij dat die vrijheid geen maatschappelijke segregatie mocht legitimeren. In 1993 werd hij staatssecretaris van Sociale Zaken. Wallage stond bekend als deskundig, energiek en een scherp debater. Als oppositiepoliticus kon hij fel zijn, maar als bestuurder zocht hij naar samenwerking en verbinding.

Na de verkiezingen van 1994 werd hij PvdA-fractievoorzitter, met Wim Kok als premier. Kok zag hem als een belangrijke schakel tussen kabinet en fractie. Na de verkiezingen van 1998 verliet Wallage Den Haag om burgemeester van Groningen te worden, een functie die hij tot 2009 bekleedde. Hij wilde als bestuurder meer concrete resultaten bereiken dan naar eigen zeggen in de Kamer mogelijk was.

Wallage, die na een scheiding hertrouwde met de zus van zijn eerste vrouw, beschouwde ieder mens als iemand met zowel een neiging tot duisternis als tot licht. Zijn joodse achtergrond bleef bepalend voor zijn mensbeeld en levensbeschouwing, al kon hij niet geloven in de komst van de Messias.