JA21 veranderde onvermeld verkiezingsbeloftes voor doorrekening

In dit artikel:

De plannen van JA21 in het verkiezingsprogramma wijken op meerdere punten af van de versies die de partij bij het Centraal Planbureau (CPB) indiende voor doorrekening. In een interview in Nieuwsuur bevestigde lijsttrekker Joost Eerdmans dat er verschillen zijn en plaatste hij de doorrekening apart: volgens hem levert de partij cijfers aan die het CPB nodig heeft en is Michiel Hoogeveen verantwoordelijk voor financiën.

Concreet: het programma belooft afschaffing van de vliegbelasting, maar bij het CPB hield JA21 de heffing in stand en draaide alleen een geplande verhoging terug. Het programma noemt één winstbelastingtarief van 20 procent, de CPB-aanlevering gebruikte 22 procent — een verschil dat in miljarden kan lopen. Ook grote posten als wonen en infrastructuur staan in het programma voor ruim 12 miljard, terwijl de doorrekening daar slechts 500 miljoen voor infrastructuur van overlaat. De publieke omroep zou volgens het programma deels blijven bestaan, maar de CPB-doorrekening toont volledige afschaffing.

Door deze inconsistenties — en doordat de afwijkende keuzes niet terug te vinden zijn op het partijprogramma, de website of in de Stemwijzer — is voor kiezers onduidelijk wat JA21 precies wil en wat de begrotingseffecten zijn. Eerdmans bestrijdt dat kiezers daardoor niet kunnen vergelijken.

Op energiegebied is de partij duidelijker: JA21 wil na Afronding van herstelwerk in Groningen weer gas boren (niet eerder dan rond 2034) en sterk inzetten op kernenergie: binnen 25 jaar 20 GW (14–20 reactoren), een project dat naar schatting richting de 200 miljard euro kan kosten; voor volgend jaar staat 800 miljoen gereserveerd. De verschillen tussen programma en CPB, en de financiële implicaties daarvan, roepen vragen op over transparantie richting kiezers.