Italianen verwerpen grondwetshervorming, Meloni lijdt politieke nederlaag
In dit artikel:
De Italiaanse kiezers hebben een door premier Giorgia Meloni en de rechtse meerderheid gesteunde hervorming van de rechterlijke macht verworpen: het nee won met ongeveer 53,7 procent tegen 46,3 procent voor ja, bij een hoge opkomst van bijna 59 procent. Meloni erkende de nederlaag in een videoboodschap, maar zei dat haar kabinet gewoon zal blijven besturen en dat zij de poging om te hervormen betreurt maar doorgaat met regeren.
De voorgestelde aanpassingen betroffen onder meer een striktere scheiding tussen rechters en aanklagers met eigen raden voor de magistratuur en een aparte tuchtrechtbank voor magistraten. De materie was technisch en complex, maar volgens waarnemers speelde ook angst mee dat Meloni’s partij Fratelli d’Italia — met wortels in de neofascistische MSI — de naoorlogse, antifascistische grondwet zou aantasten. Die vrees mobiliseerde veel kiezers en droeg bij aan de uitzonderlijk hoge opkomst.
Historicus en politicoloog Giovanni Orsina interpreteert de uitslag als een klinkklare overwinning voor de magistratuur en een waarschuwing dat vergelijkbare hervormingen de komende decennia onwaarschijnlijk zullen zijn. Tegelijk liet hij zien dat het ja‑percentage (ongeveer 46 procent) de electorale steun voor de regeringspartijen weerspiegelt: de stemming volgde grotendeels partijlijnen. In Napels vierden magistraten de uitslag en zongen het partizanenlied “Bella Ciao”.
Politiek betekent de nederlaag niet het einde van Meloni: haar coalitie blijft overeind en de peilingen geven haar nog steeds een leidende positie richting de parlementsverkiezingen die normaal volgend jaar plaatsvinden. Toch is dit haar eerste grote tegenvaller sinds zij anderhalf jaar geleden een stabiele rechtervleugelmajoriteit opbouwde. Oppositieleider Matteo Renzi riep Meloni op het volk te respecteren en wees op zijn eigen vertrek na het verlies van een referendum in 2016 als precedent.
Kort samengevat: de poging tot rechterlijke hervorming is definitief afgewezen, de maatschappelijke en politieke verdeeldheid bleek groot, en hoewel Meloni in functie blijft, is dit een duidelijke politieke tik voor haar en haar coalitie.