Israëls 'tijdelijke' lijnen in Gaza schuiven steeds verder op - en lijken steeds permanenter: 'Mensen leven in constante angst'
In dit artikel:
Benjamin Netanyahu zei recent publiek dat het Israëlische leger zijn controle over Gaza verder moet uitbreiden — van de ongeveer 53 procent die in Trumps vredesplan als tijdelijke bezettingszone werd aangeduid, via recente opschuivingen inmiddels naar ruim 60 procent, en volgens hem liefst naar “zeventig” procent. Die uitspraak maakte hij vorige week tijdens een bijeenkomst in Kfar Adumim op de bezette Westoever en symboliseert de praktische uitbouw van Israëlische aanwezigheid in Gaza sinds het bestand van oktober vorig jaar.
De zogeheten ‘gele lijn’ uit het Amerikaanse plan markeerde aanvankelijk de grens van militaire controle. Satellietbeelden en ter plaatse geplaatste gele blokken laten zien dat die lijn de afgelopen maanden herhaaldelijk westwaarts is verplaatst — soms tientallen tot honderden meters — waardoor Israël meer grondgebied onder directe controle kreeg. Reuters en lokale getuigen melden dat de lijn soms plotseling wordt opgeschoven na evacuatieorders via drones of verspreide mededelingen, waardoor bewoners geen tijd of middelen hebben om te vertrekken. Dat zorgt voor gescheiden families, verloren toegang tot huizen en afgesloten humanitaire hulp.
Jongere Gaza-bewoonster en kunstenaar Nada Rajab illustreert de menselijke kant: de lijn ligt inmiddels op ongeveer een kilometer van haar huis, zij is herhaaldelijk ontheemd en ziet hoe dagelijkse bewegingen chaotisch en gevaarlijk zijn geworden. Hulpverlening wordt bemoeilijkt omdat ngo’s aan de westkant van de gele lijn actief blijven en Palestijnen die aan de oostkant van die lijn achterblijven vaak buiten bereik zijn. Volgens een VN-telling, in bezit van Reuters, bevond ongeveer een derde van de Palestijnen die sinds het bestand door Israël zijn gedood zich in de buurt van de gele lijn (102 mannen, 15 vrouwen en 35 kinderen).
Bovendien is er recent ook een ‘oranje lijn’ zichtbaar geworden op kaarten die Israël verspreidde onder hulporganisaties — een administratieve rand die niet ter plekke gemarkeerd is en die op sommige plaatsen 200 tot bijna 500 meter voorbij de gele lijn loopt. Het gebied tussen geel en oranje is bestempeld als ‘begrensd’; hulporganisaties moeten speciale toestemming vragen om het te betreden. De VN en mensenrechtenexperts melden dat in die zone ongewapende burgers, inclusief vrouwen en kinderen, zijn gedood en dat ten minste drie medewerkers van Unicef en de Wereldgezondheidsorganisatie sinds maart in de nieuwe zone zijn omgekomen. VN-mensenrechtenchef Volker Türk waarschuwde dat gerichte aanvallen op burgers die niet rechtstreeks aan gevechten deelnemen oorlogsmisdaden kunnen vormen.
Reservisten en onderzoeksjournalisten schetsen een patroon: militairen schieten op vermeende bedreigingen, maar AP-interviews suggereren dat dit vaak neerkwam op vuurgebruik tegen iedereen die in de buurt kwam. Tegelijkertijd wijzen analyses van onder meer Forensic Architecture en Ha’aretz op een transformatie van tijdelijke posten naar permanente militaire infrastructuur: nieuw aangelegde bases, wegen, elektriciteits- en communicatiemasten en verhoogde aarden bermen die uitzicht en vuurmogelijkheden over dichtbevolkte gebieden creëren. Dit wekt de vrees dat de opschuivingen niet slechts tijdelijk zijn, maar leiden tot een blijvende hertekening van grondbezit en bewegingsvrijheid in Gaza.
De gevolgen zijn logistiek en psychisch omvangrijk: ongeveer twee miljoen Palestijnen moeten op een oppervlak van circa 121 km² — een derde van Gaza — samenleven, met extreme overbevolking, tekort aan water en elektriciteit, gebrek aan privacy en voortdurende angst dat de lijnen opnieuw zullen verplaatst worden. Voor veel bewoners, zoals Rajab, betekent dit herhaalde ontheemding en het verlies van familieleden of toegang daartoe. Terwijl Palestijnen proberen een bestaan op te bouwen — bijvoorbeeld via kunstprojecten — waarschuwen hulporganisaties en onderzoekers dat verdere militarisering en territoriale uitbreiding diepgaande humanitaire en juridische implicaties hebben.