Israëls nieuwe wet voor de doodstraf treft uitsluitend Palestijnse terroristen
In dit artikel:
De Knesset heeft een omstreden wetsvoorstel aangenomen dat de doodstraf mogelijk maakt voor personen die schuldig worden bevonden aan een "terroristische moord met een nationalistisch motief". Met 62 stemmen voor en 48 tegen is de maatregel vooral een politieke overwinning voor Itamar Ben-Gvir, de extreemrechtse minister van Nationale Veiligheid, die zich sterk voor de wet inzette. Kort na de stemming riep hij de goedkeuring uit als een historische zege.
De wet bepaalt dat veroordeelden door Israëlische militaire rechtbanken binnen negentig dagen kunnen worden geëxecuteerd door ophanging, en dat hoger beroep nauwelijks mogelijk is. Omdat militaire rechtbanken vrijwel uitsluitend Palestijnen van de bezette Westelijke Jordaanoever berechten, zal de maatregel in de praktijk vooral hen treffen. Die ongelijke toepassing past volgens mensenrechtenorganisaties in een breder patroon: Palestijnen vallen onder militair recht, terwijl Israëlische kolonisten onder civiel recht blijven, wat leidt tot beschuldigingen van systematische discriminatie en zelfs het gebruik van de term "apartheid" door sommige experts.
Tegelijk met de politieke beslissing braken op diverse plaatsen in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever protesten uit. Familieleden van Palestijnse gevangenen demonstreerden met foto’s en spandoeken; een vrouw van wie de man gevangen zit, sprak van intens verdriet over het nieuws. De Vereniging voor Burgerrechten in Israël heeft bij het Hooggerechtshof een verzoek ingediend om de wet aan te vechten; het hof moet nu beslissen of het de zaak in behandeling neemt.
Internationaal kreeg het voorstel felle kritiek. De Raad van Europa en de Europese Unie hebben zich tegen de maatregel gekeerd en probeerden nog voor de stemming invloed uit te oefenen. Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen zei te hopen dat internationale druk voorkomt dat de wet daadwerkelijk wordt toegepast, al ziet hij op dit moment in Europa geen meerderheid om het Associatieverdrag met Israël te schorsen of op te zeggen. Ook het CIDI veroordeelde de wet als discriminerend en antidemocratisch, maar vindt het begrip "apartheid" te ver gaan; academici daarentegen wijzen erop dat de omschrijving volgens internationaal recht toepasselijk kan zijn gezien de structurele ongelijkheden op de Westoever.
Hoewel de doodstraf formeel al sinds 1948 in Israël bestaat, werd deze voor het laatst uitgevoerd in 1962 na het proces tegen Adolf Eichmann. Of en hoe de nieuwe wet zal worden toegepast, hangt nu af van de juridische procedures en de mate waarin binnen- en buitenlandse druk effect heeft.