Israëlische en Palestijnse vredesactivisten vinden in Amsterdam steun voor hun gezamenlijke strijd: 'Het is afschuwelijk om te zien hoe snel we het opgeven de ander als mens te zien'
In dit artikel:
Voormalige Israëlische en Palestijnse strijders die zich in 2006 verenigden in Combatants for Peace reizen nog altijd de wereld rond om geweldloze verzoening te bevorderen. Afgelopen week waren oprichters Chen Alon (57) en Sulaiman Khatib (54) samen met Iris Gur (60) in Nederland om hun werk en worstelingen te presenteren en om een Nederlandse vriendenkring op te zetten. De beweging, twee keer voorgedragen voor de Nobelprijs voor de Vrede, bestaat uit ex-strijders van beide kampen die zich op dialoog en geweldloos verzet richten in plaats van op wapengeweld.
De achtergrond van de kernleden toont waarom hun missie beladen is. Khatib, opgegroeid nabij Jeruzalem, raakte als tiener betrokken bij Fatah en zat vanaf zijn veertiende in Israëlische gevangenschap; daar keerde hij zich tot niet-gewelddadig verzet. Alon, afstammeling van Holocaustoverlevenden en oud-majoor in een Israëlische tankeenheid, diende onder meer in Gaza en de Westelijke Jordaanoever en weigerde later dienst in bezet gebied. Gur, eveneens uit een Joods gezin met oorlogsverleden, maakte zich los van jarenlange blinde patriottische overtuigingen nadat haar dochter dienst weigerde in 2017. Samen delen zij een verleden van geweld en trauma — “wij de Holocaust, zij de Nakba” — maar ook de keuze om die ervaring te gebruiken als basis voor verzoening.
Hun eerste ontmoetingen verliepen met groot wantrouwen: men vermoedde spionage of een valstrik en sommige deelnemers haken nooit terug aan. Toch bleek de gedeelde geschiedenis van strijd en verlies een brug te kunnen slaan. Gur vat een belangrijk psychologisch obstakel samen: “Ze hebben hekken gebouwd, niet alleen op de grond, maar vooral in onze hoofden.” Alon waarschuwt voor pessimisme en polariserende leiders: “Het grootste gevaar dat ons bedreigt, is het gevoel dat alles hopeloos is.” Hun doel is de menselijkheid terug te brengen en alternatieven te tonen voor simplistische, gewelddadige antwoorden.
De gebeurtenissen van 7 oktober 2023 raakten alle drie diep. Woede, verdriet en schuldgevoelens flitsten voorbij — instincten die het werk van verzoening op de proef stelden — maar uiteindelijk zorgden persoonlijke contacten en verantwoordelijkheid ervoor dat ze weer bij elkaar kwamen en hun inzet voor geweldloosheid bevestigden. Khatib erkent dat sommige Palestijnen geen empathie voor Israëliërs kunnen opbrengen; binnen Combatants for Peace is het principe dat terugkeer naar geweld een uitsluitingsgrond is.
Internationaal heeft de beweging sindsdien aanhangers gewonnen; er bestaan steunorganisaties in de VS en meerdere Europese landen. In Nederland groepeert zich een nieuwe afdeling, Vrienden van Combatants for Peace, vanuit Amsterdam. Die organiseert bijeenkomsten, educatieprogramma’s, demonstraties en herdenkingen (zoals rond de Nakba), en zamelt gelden in voor projecten in Israël en Palestina. Voorzitter Lysan Boshuyzen (33) signaleert hoe gepolariseerd ook het Nederlandse debat is: deelnemers vrezen sociale uitsluiting, en bijeenkomsten moeten daarom veilige ruimtes bieden zonder online foto’s of andere identificerende details.
Persoonlijke getuigenissen illustreren de prijs van engagement: Noomi van Gelder (64), Joods-Nederlands-Israëlisch, ervaart verzet uit eigen gemeenschap en verlies van vriendschappen. Voor de beweging blijft de boodschap helder en praktisch: erkennen van de ander als mens is de eerste stap naar “vrijheid, gelijkheid en gerechtigheid” voor iedereen tussen de rivier en de zee. Alon, die langere tijd in Nederland woont als visiting scholar in Amsterdam, ziet in het normale, veilige stadsleven een les over wat herstel en toekomst kunnen inhouden.
Combatants for Peace laat zien dat voormalige vijanden, ondanks diepe trauma’s en maatschappelijke druk, kunnen kiezen voor wederzijds menszijn en collectieve bevrijding. Hun aanwezigheid in Nederland moet zowel deuren openen voor ondersteuning en onderwijs als mensen uitdagen voorbij zwart-wit-denken te kijken. Meer informatie is beschikbaar via de Nederlandse contactgroep van Combatants for Peace.