Israël voelt zich aan de kant gezet door Trumps akkoord met Iran: staat de 'speciale relatie' tussen de VS en Israël onder druk?

In dit artikel:

De relatie tussen Israël en de Verenigde Staten staat volgens Israëlische media en politici onder grote spanning, vooral sinds Washington en Teheran op 17 juni een memorandum sloten en daarna onderhandelingen begonnen over een breder Amerikaans-Iraans akkoord. Israël is daar zelf geen partij in en vreest dat het door zijn belangrijkste bondgenoot buitenspel wordt gezet. Dat wringt extra, omdat Israël en de VS eerder samen de oorlog tegen Iran zijn ingegaan, in de veronderstelling dat het Iraanse regime snel zou vallen en het nucleaire programma vernietigd zou worden.

In de praktijk heeft die oorlog niet opgeleverd wat Netanyahu had gehoopt. In plaats van verdere escalatie kiest Donald Trump nu voor overleg met Iran, wat in Israël wordt gezien als een ondermijning van Netanyahu’s regionale strategie. Ook het feit dat in het akkoord rekening wordt gehouden met een staakt-het-vuren in Libanon en respect voor de Libanese soevereiniteit, ligt gevoelig in Jeruzalem, omdat dit de Israëlische aanwezigheid in Zuid-Libanon ter discussie stelt.

Volgens analisten komt de spanning minder voort uit een persoonlijke breuk tussen Trump en Netanyahu dan uit een bredere verschuiving in de Amerikaanse politiek en publieke opinie. De traditionele, bijna automatische steun voor Israël begint af te brokkelen, mede door de oorlog in Gaza, de kosten van het conflict met Iran en de wereldwijde economische gevolgen van de onrust rond de Straat van Hormuz. Peilingen laten zien dat veel Amerikanen inmiddels een negatief beeld van Israël hebben en dat een groeiende groep vindt dat wapenleveringen moeten worden beperkt.

Tegelijk blijft Israël zwaar leunen op Amerikaanse militaire steun: al decennia ontvangt het miljarden dollars aan hulp. Toch klinkt in Israël steeds vaker de roep om meer zelfstandigheid en eigen wapenproductie. Deskundigen waarschuwen echter dat het land zonder Amerikaanse dekking militair en diplomatiek veel kwetsbaarder blijft. Of er echt sprake is van een breuk tussen beide landen blijft daarom onzeker, maar duidelijk is wel dat Netanyahu niet langer vanzelf kan rekenen op onvoorwaardelijke steun uit Washington.