Israël richt speciale rechtbank op voor processen over terreuraanval Hamas die doodstraf kan uitspreken
In dit artikel:
Het Israëlische parlement heeft maandag met een ruime meerderheid een wet aangenomen die de oprichting mogelijk maakt van een speciaal tribunaal om Palestijnen te berechten die worden verdacht van betrokkenheid bij de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023. Dit hof krijgt de bevoegdheid om, als een meerderheid van de rechters het eens is, de doodstraf op te leggen. De wet verplicht ook dat de zittingen live worden gestreamd, iets wat critici vergelijken met de openbaar uitgezonden rechtszaak tegen Adolf Eichmann in 1961–62 — de laatste keer dat in Israël een doodstraf werd uitgevoerd.
Doel van de nieuwe rechtbank is het berechten van verdachten van de 7‑oktober-aanval en het vasthouden van gijzelaars. Exacte aantallen verdachten voor het speciale tribunaal zijn niet openbaar; het leger arresteerde in de nasleep van de oorlog zeker duizenden Palestijnen (ongeveer 7.000), waarvan circa 5.000 sindsdien zijn vrijgelaten. Daarnaast blijven honderden tot meer dan duizend Palestijnen volgens sommige ngo’s zonder beschuldiging vastzitten.
Israëlische mensenrechtenorganisaties uiten scherpe kritiek. Ze waarschuwen dat het livestreamen van processen kan ontaarden in spektakel, dat bewijs mogelijk afkomstig is uit onder druk verkregen verklaringen en dat de hoge drempel voor het opleggen van de doodstraf onvoldoende bescherming biedt tegen fouten. Ook wijzen zij op beperkte beroepsmogelijkheden: wie wordt veroordeeld kan wel in beroep, maar niet bij de reguliere hoven; daarvoor komt een apart beroepscollege. Hoewel de organisaties het streven naar gerechtigheid voor de slachtoffers erkennen, roepen zij op tot procedures die basisprincipes van eerlijk proces en bewijsrecht respecteren.
De nieuwe wet verschilt van een in maart aangenomen regeling die de doodstraf toeliet voor toekomstige moorden op Israëli’s; die eerdere wet is niet retroactief en geldt niet voor de 7‑oktober‑aanval. De bredere context vormt de oorlog die volgde op de aanval: volgens het artikel vielen daarbij naar verluidt ongeveer 73.000 Palestijnen, en rapporteert de VN dat meer dan de helft van de doden vrouwen en kinderen waren. Hulporganisaties melden daarnaast herhaalde beschuldigingen van marteling, uithongering en misbruik van Palestijnse gevangenen, ook van kinderen. De nieuwe wet roept daardoor zowel binnenlands als internationaal heftige juridische en ethische bezorgdheid op.