Israël lijkt immuun voor hoge energieprijzen, maar heeft ook een zwakke plek

In dit artikel:

Israël is op dit moment vrijwel onafhankelijk van buitenlandse energieleveranties: nog maar ongeveer 7 procent van de energievoorziening komt van buitenaf, volgens gegevens van het Internationaal Energieagentschap en Enerdata. Die bijna‑zelfvoorziening is vooral het gevolg van een grote gasvondst voor de kust in de Middellandse Zee (rond 2000) en van een beleidskeuze om, gezien de geopolitieke omgeving, niet afhankelijk te willen zijn van buren. Daarom worden brandstofprijzen aan de pomp (in elk geval voor Euro 95) door de overheid gereguleerd en is er op korte termijn weinig druk om de markt anders te laten werken.

Gas is de belangrijkste energiebron geworden en levert de meeste elektriciteit; kolen en olie spelen nog een rol, maar het aandeel kolen neemt af. Zonne-energie groeit snel en nadert in de elektriciteitsmix het aandeel van kolen. Desondanks loopt Israël achter op zijn eigen doel: 30 procent hernieuwbare energie in 2030. Bureaucratie, weinig geschikt grondgebied, beperkte netinfrastructuur en de lage prijs van gas remmen investeringen in zon en wind, constateert de Amerikaanse Handelsautoriteit.

Op oliegebied is de situatie minder rooskleurig: bijna 70 procent van de ruwe olie die Israël importeert, komt uit Azerbeidzjan en Kazachstan (vaak via Turkije of Rusland), volgens Oil Change International. Tijdens de oorlog in Gaza was Rusland verantwoordelijk voor zo'n 45 procent van de geïmporteerde olieproducten zoals benzine en diesel.

Desondanks blijft afhankelijkheid van gas een risico voor de leveringszekerheid. Het onderzeese gas wordt via slechts twee pijpleidingen aan land gebracht, zonder noemenswaardige opslagmogelijkheden. Daarnaast zijn er maar een paar centrales die gas in elektriciteit omzetten en werkt Israël met een op zichzelf staand nationaal net. Dat maakt de aanvoer kwetsbaar bij storingen of in crisissituaties, waarschuwen onderzoekers van het Israëlische Instituut voor Nationale Veiligheid.

Ter vergelijking: Nederland is veel afhankelijker van buitenlandse energie (ruim 70 procent). In Nederland is de fysieke aanvoer van gas volgens de Gasunie geen knelpunt, maar de prijs waartegen energiebedrijven gas inkopen bepaalt uiteindelijk wel de kosten voor huishoudens.