Israël en Turkije botsen na Israëlische aanval op basis in Syrië

In dit artikel:

De spanningen tussen Israël en Turkije zijn verder toegenomen na acht Israëlische luchtaanvallen op de Syrische luchtmachtbasis Abu Duhur in het noordwesten van Syrië. Er vielen geen slachtoffers, maar de basis raakte beschadigd. Israël zegt dat het de aanval uitvoerde om een mogelijke Turkse militaire aanwezigheid op de basis te verhinderen. Volgens premier Benjamin Netanyahu zou Syrië daarmee veiligheidsafspraken hebben geschonden en vormt een verdere Turkse opmars naar het zuiden van Syrië een bedreiging voor Israël.

Syrië ontkent dat Turkije permanent militairen op Abu Duhur wilde stationeren. Ankara zegt bovendien dat er tijdens de aanval geen Turkse militaire delegatie op de basis was. Turkije veroordeelt de Israëlische aanval en beschuldigt Netanyahu ervan de regio te destabiliseren voor politiek gewin. Israëlische ministers beschuldigen president Erdogan juist van gevaarlijke machtsuitbreiding in Syrië.

De botsing weerspiegelt de verslechterde relatie tussen beide landen. Israël en Turkije werkten in de jaren negentig nog nauw samen, maar de verhoudingen verslechterden sterk na de dood van negen Turkse activisten bij de Israëlische onderschepping van het hulpschip Mavi Marmara voor Gaza in 2010. Een nieuwe toenadering in 2022 liep opnieuw vast door de oorlog in Gaza. Erdogan is een uitgesproken criticus van Israël en onderhoudt banden met Hamas.

Sinds de val van president Bashar al-Assad eind 2024 steunt Turkije de nieuwe Syrische president Ahmed al-Sharaa. Ankara traint Syrische militairen en helpt het leger opbouwen, mede om de eigen lange grens met Syrië te beveiligen en Koerdische milities op afstand te houden. Israël vreest dat de Turkse invloed groeit en heeft zelf honderden aanvallen uitgevoerd op Syrische militaire doelen en een VN-bufferzone in het zuiden bezet.

De harde opstelling tegen Turkije speelt ook een rol in de Israëlische verkiezingscampagne. Zowel Netanyahu als oppositieleider Naftali Bennett profileert zich scherp tegenover Erdogan. Volgens Turkije gebruikt Netanyahu de spanningen om zijn politieke positie te versterken.

De Verenigde Staten proberen escalatie te voorkomen. Syrië-gezant Tom Barrack noemde de Israëlische aanval onnodig en waarschuwde dat Turkije militair had kunnen reageren, nadat Israëlische toestellen richting Turks grondgebied waren gevlogen. Washington wil een gezamenlijk communicatiekanaal, een zogenoemde ‘deconfliction cell’, opzetten. Een oorlog tussen Israël en NAVO-lid Turkije wordt voorlopig onwaarschijnlijk geacht, maar het risico op incidenten groeit naarmate beide landen hun invloed in Syrië uitbreiden.